Ενώ οι ισχυροί της τεχνολογίας οραματίζονται έναν κόσμο όπου η τεχνητή νοημοσύνη θα μας απελευθερώσει από τον καθημερινό μόχθο, η πραγματικότητα που διαγράφεται στον ορίζοντα φαίνεται πολύ πιο σκληρή. Ο διαπρεπής οικονομολόγος Ρόμπερτ Ράιχ, πρώην υπουργός Εργασίας των Ηνωμένων Πολιτειών, επιχειρεί να διαλύσει τις ψευδαισθήσεις, προειδοποιώντας πως η πολυπόθητη τετραήμερη εβδομάδα εργασίας μπορεί τελικά να συνοδευτεί από εξίσου μειωμένες απολαβές.

Ο Ράιχ αναλύει μια οξύμωρη εικόνα της αμερικανικής οικονομίας: από τη μία πλευρά η ανάπτυξη φαίνεται να πηγαίνει "μια χαρά" και το χρηματιστήριο "πάει σφαίρα", αλλά από την άλλη, η κατάσταση για "τα πράγματα που μετράνε για τους περισσότερους Αμερικανούς" είναι, κατά τη δική του ωμή έκφραση, "για τα σκουπίδια". Αυτό το χάσμα αποτελεί το ιδανικό υπόβαθρο για να λειτουργήσει η τεχνητή νοημοσύνη ως επιταχυντής μιας παλιάς και επώδυνης τάσης: της μεταφοράς του πλούτου προς την κορυφή και της πίεσης στους μισθούς των εργαζομένων.

Απέναντι στη ρητορική ηγετών όπως ο Έρικ Γιουάν ή ο Τζέιμι Ντάιμον, που προβλέπουν ακόμα και τριήμερη εργασία, ο Ράιχ είναι αμείλικτος. "Όλα αυτά είναι σκέτη ανοησία", δηλώνει χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας πως η "αλήθεια" είναι πολύ πιο πεζή: η τετραήμερη εργασία "κατά πάσα πιθανότητα" θα σημαίνει "τέσσερις μέρες πληρωμής". Η αυτοματοποίηση, αντί να χαρίσει ελεύθερο χρόνο, απειλεί να αφαιρέσει πόρους από αυτούς που τους έχουν περισσότερο ανάγκη.

Το επιχείρημά του βασίζεται σε ιστορικά δεδομένα δεκαετιών. Παρόλο που η παραγωγικότητα στις ΗΠΑ αυξάνεται σταθερά, το μερίδιο που καταλήγει στις τσέπες των εργαζομένων παραμένει στάσιμο από τη δεκαετία του 1970. Οι εργαζόμενοι "στριμώχνονται" συστηματικά, ενώ οι μέτοχοι καρπώνονται τη μερίδα του λέοντος. Σύμφωνα με τον Ράιχ, "Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη θα αναλαμβάνει τη σημερινή τους εργασία, οι περισσότεροι εργαζόμενοι πιθανότατα θα γίνουν φτωχότεροι ή θα αναγκαστούν να πάρουν και δεύτερη δουλειά για να διατηρήσουν τις σημερινές τους αποδοχές".

Ήδη από το 2025, τα σημάδια αυτής της μετάβασης είναι ορατά, με τη σταθερή απασχόληση να υποχωρεί και την περιστασιακή εργασία να κερδίζει έδαφος. Η τεχνητή νοημοσύνη κινδυνεύει να μετατραπεί σε έναν "διάδρομο" προς τη διαρκή αβεβαιότητα, προσφέροντας παράλληλα το τέλειο άλλοθι ως μια "αναπόφευκτη εξέλιξη" που επιβάλλει σκληρές αναδιαρθρώσεις.

Στον πυρήνα της ανάλυσής του, ο Ράιχ αμφισβητεί το αφήγημα της "εποχής αφθονίας", βλέποντας αντ' αυτού μια κοινωνία "δύο ταχυτήτων", αποτελούμενη από "μια σχετικά μικρή ομάδα με εξαιρετικό πλούτο και ένας τεράστιος αριθμός ανθρώπων που μετά βίας τα βγάζουν πέρα". Το ζήτημα, όπως καταλήγει, δεν είναι τεχνικό αλλά βαθιά πολιτικό: "Στο τέλος της ημέρας", σημειώνει, "όλα καταλήγουν στο ποιος έχει την εξουσία". Αν οι κανόνες δεν αλλάξουν, η τεχνολογική πρόοδος θα συνεχίσει να γεννά ανισότητα αντί για δικαιοσύνη.