Με ορθάνοικτα μέτωπα και εναλλακτικά σενάρια για την εξέλιξη των βασικών μακροοικονομικών και δημοσιονομικών μεγεθών, το προσχέδιο του προϋπολογισμού για το 2027 κατατίθεται αύριο στη Βουλή. Οι συντάκτες γνωρίζουν ήδη ότι οι πιθανότητες αναθεώρησής του είναι πολλές έως τον Νοέμβριο, όταν αναμένεται η κατάθεση του τελικού κειμένου. Έτσι, το αύριο σηματοδολεί την έναρξη μιας διαδικασίας που δεν θα κλείσει με την κατάθεση του προσχεδίου, αλλά με τη διαμόρφωση του τελικού προϋπολογισμού.

Το οικονομικό επιτελείο έχει ήδη αναθεωρήσει προς τα πάνω την εκτίμηση του πληθωρισμού τόσο για το 2026 όσο και για το 2027. Παρά την πληθωριστική κρίση, η πρόβλεψή του είναι ότι ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας θα παραμείνει στο 2%. Η κρίση ήδη αποτυπώνεται στα επιτόκια, ενώ το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης θα περιορίσει τα κεφάλαια που διατίθενται για επενδύσεις. Τουλάχιστον από τον κρατικό προϋπολογισμό, τα διαθέσιμα ποσά προβλέπεται να μειωθούν από 17 δισ. ευρώ το 2026 σε 11 δισ. ευρώ το 2027.

Για τη φετινή χρονιά, το προσχέδιο βάζει τον πήχυ του πληθωρισμού στην περιοχή 3,6%-3,8%. Με βάση αυτό το ποσοστό διαμορφώνεται η εκτίμηση ότι το ονομαστικό ΑΕΠ θα κινηθεί ανάμεσα στα 262 και τα 263 δισ. ευρώ. Η παγκόσμια αναταραχή από την ενεργειακή κρίση δεν αλλάζει τη βασική ανάπτυξη προς το 2%, ακόμη και αν το οικονομικό επιτελείο έχει εγκαταλείψει την αρχική πρόβλεψη για πληθωρισμό 3,2%.

Η αισιοδοξία για τη συνέχιση της ανάπτυξης στηρίζεται σε τρία στοιχεία: την καλή τουριστική σεζόν, τις αυξημένες επενδύσεις και τα ενισχυμένα μέτρα στήριξης που προγραμματίστηκαν για το τέλος του έτους. Οι επενδύσεις έχουν διευρυνθεί, μεταξύ άλλων, από την επιτάχυνση του Ταμείου Ανάκαμψης κατά τους τελευταίους μήνες εφαρμογής του, ενώ τα μέτρα αναμένεται να αποδώσουν στην κατανάλωση. Ο πληθωρισμός, ωστόσο, υποβαθμίζει την πραγματική ανάπτυξη. Αν ο πήχυς του πληθωρισμού πλησιάσει το 4%, θα έπρεπε να οδηγήσει και σε μεταβολή του πραγματικού ΑΕΠ κάτω του 2%. Η αντιστάθμιση αναμένεται να έρθει τον Νοέμβριο, όταν περισσότερα από 1,2 δισ. ευρώ θα περάσουν στην πραγματική οικονομία μέσω της ενίσχυσης των συνταξιούχων και της επιστροφής ενοικίου, λειτουργώντας ως μηχανισμός αντιστάθμισης.

Ο συνδυασμός πραγματικής ανάπτυξης και πληθωρισμού αναμένεται να σηκώσει το ονομαστικό ΑΕΠ πάνω από τα 262 δισ. ευρώ. Ο πληθωρισμός μπορεί να αναθεωρηθεί εκ νέου τον Νοέμβριο, καθώς τα μηνύματα της Παρασκευής για τον δείκτη τιμών καταναλωτή του Σεπτεμβρίου δεν ήταν καθόλου ενθαρρυντικά. Η τελική εικόνα για το 2026 θα εξαρτηθεί από την πορεία του πληθωρισμού και από την αποτελεσματικότητα των μέτρων που προγραμματίζονται για την κατανάλωση.

Στο μέτωπο του χρέους, μετά τις νέες πρόωρες αποπληρωμές και το «πάγωμα» των όποιων εξόδων λόγω της έκρηξης των αποδόσεων των ομολόγων, αναμένεται να συγκρατηθεί στα 358 δισ. ευρώ στο τέλος του 2026. Η αναλογία του προς το ΑΕΠ διαμορφώνεται στο 136,5% ή και χαμηλότερα, ανάλογα με το τελικό ποσοστό πληθωρισμού. Η εκτίμηση αυτή θα φέρει την Ελλάδα κάτω από την Ιταλία για πρώτη φορά από την έκρηξη της οικονομικής κρίσης στη χώρα, ενώ η συγκριτική μείωση έναντι του 2025 αναμένεται να πλησιάσει τις 10 ποσοστιαίες μονάδες.

Το 2027, η βασική πρόβλεψη παραμένει στα επίπεδα πραγματικής ανάπτυξης 2% και πληθωρισμού 2,8%. Ο δεύτερος αυτός ρυθμός έχει αναθεωρηθεί προς τα πάνω σε σχέση με τις προηγούμενες προβλέψεις. Το οικονομικό επιτελείο είναι υποχρεωμένο να ακολουθήσει τις «γραμμές» που έρχονται από το εξωτερικό, καθώς τόσο η Κομισιόν όσο και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχουν αναθεωρήσει προς τα πάνω τις εκτιμήσεις τους για τον πληθωρισμό της επόμενης χρονιάς. Το άθροισμα του ρυθμού ανάπτυξης και του πληθωρισμού φτάνει στο 4,8%. Η πρόβλεψη για το ονομαστικό ΑΕΠ στα 275 δισ. ευρώ θα αποτελέσει νέο ιστορικό υψηλό για τη χώρα, ενώ η αναλογία χρέους προς ΑΕΠ τοποθετείται γύρω στο 130%.

Στο δημοσιονομικό κομμάτι, ο πήχυς του πρωτογενούς πλεονάσματος παραμένει πάνω από το 3% και το 2027. Για το 2026 δεν αναμένεται σημαντική αναθεώρηση σε σχέση με την εκτίμηση του 3,2%. Υπεραπόδοση μπορεί να προκύψει κατά το κλείσιμο της χρονιάς, παρά την αύξηση των δαπανών για τη χρηματοδότηση των μέτρων στήριξης. Πηγές της δυνητικής υπεραπόδοσης είναι τα ασφαλιστικά ταμεία και οι δήμοι, αλλά και η αύξηση των φορολογικών εσόδων που συνδέεται με τον πληθωρισμό.

Το επιχείρημα της ελληνικής πλευράς είναι ότι η Ελλάδα δεν διαθέτει πρόβλημα παραγωγής πλεονασμάτων. Στο πλαίσιο αυτό, ζητείται να επιτραπεί στη χώρα η χρήση πόρων, έως το όριο των υπερεισπράξεων από τον ΦΠΑ, για την στήριξη των νοικοκυριών. Η προσδοκία είναι ότι η ενίσχυση της κατανάλωσης θα στηρίξει την πραγματική ανάπτυξη, συνδέοντας τη δημοσιονομική πολιτική με τον βασικό στόχο του προσχεδίου: τη διατήρηση του ρυθμού ανάπτυξης στο 2%.