Η Γαλλία βίωσε το Σαββατοκύριακο μία από τις σοβαρότερες κρίσεις των τελευταίων ετών, καθώς μαζικές διαδηλώσεις σε ολόκληρη τη χώρα, με αιχμή το αυξημένο κόστος ζωής και την υποχρηματοδότηση των δημόσιων υπηρεσιών, εξελίχθηκαν σε βίαια επεισόδια και λεηλασίες.

Το δημαρχείο της Λιμόζ πυρπολήθηκε, ενώ περισσότερα από 3.000 καταστήματα λεηλατήθηκαν ή υπέστησαν ζημιές, σύμφωνα με την κυβέρνηση. Παράλληλα, ομάδες ταραχοποιών συγκρούστηκαν με την αστυνομία σε πολλές πόλεις της χώρας. Περίπου 2.400 άτομα συνελήφθησαν κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, ενώ οι αστυνομικοί εξετάζουν βίντεο και φωτογραφίες που κυκλοφορούν στο Διαδίκτυο για να εντοπίσουν τους υπεύθυνους για τις λεηλασίες.

Τη Δευτέρα, οι δήμαρχοι των μεγαλύτερων γαλλικών πόλεων ζήτησαν εξηγήσεις από την κυβέρνηση, καταγγέλλοντας ότι οι αρχές δεν είχαν προετοιμαστεί επαρκώς για την έκταση των ταραχών. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε μέτρα στήριξης των επιχειρήσεων που επλήγησαν και ενίσχυσε τα μέτρα ασφαλείας, καθώς η κατάσταση άρχισε να αποκλιμακώνεται. Σε ορισμένες πόλεις επιβλήθηκε νυχτερινή απαγόρευση κυκλοφορίας, ενώ η κυβέρνηση δήλωσε ότι θα ενισχύσει την αστυνομική παρουσία, ιδίως το επόμενο Σαββατοκύριακο, εφόσον υπάρξουν ενδείξεις αναζωπύρωσης των κινητοποιήσεων.

Για τη στήριξη των επιχειρήσεων που υπέστησαν ζημιές, η κυβέρνηση προωθεί ένα πρόγραμμα επιδότησης της αναστολής εργασίας, με στόχο να βοηθήσει τους εργοδότες να αποφύγουν τις απολύσεις. Παράλληλα, προβλέπεται η διάθεση κονδυλίων για την κάλυψη των άμεσων αναγκών ρευστότητας. Δεν έχουν ακόμη ανακοινωθεί λεπτομέρειες για το ύψος της χρηματοδότησης και τον τρόπο κατανομής της, ενώ μέρος των ζημιών αναμένεται να καλυφθεί από τις ασφαλιστικές εταιρείες. Η εξαιρετικά δυσχερής δημοσιονομική κατάσταση περιορίζει σημαντικά τα περιθώρια της κυβέρνησης για ευρύτερα μέτρα, την ώρα που η οργή για την αύξηση του κόστους ζωής εξακολουθεί να τροφοδοτεί τις διαμαρτυρίες.

Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν τον περασμένο μήνα από λύκεια στα βόρεια προάστια του Παρισιού, σε περιοχές με χαμηλά εισοδήματα. Η δυσαρέσκεια για τις ελλείψεις εκπαιδευτικών και τις κακές κτιριακές υποδομές των σχολείων εξελίχθηκε σταδιακά σε ευρύτερο κίνημα διαμαρτυρίας. Μέχρι στιγμής, η κυβέρνηση δεν έχει δεσμευτεί για ουσιαστική αύξηση της χρηματοδότησης των σχολείων, ωστόσο έχει υποσχεθεί ότι θα διαθέσει περίπου 3.000 εκπαιδευτικούς που διαθέτουν τα απαιτούμενα προσόντα, αλλά δεν έχουν ακόμη αναλάβει υπηρεσία, προκειμένου να καλυφθούν τα κενά.

Ορισμένοι διαδηλωτές έχουν ήδη απευθύνει κάλεσμα για νέο γύρο κινητοποιήσεων το Σάββατο 24 Οκτωβρίου. Παράλληλα, τα συνδικάτα έχουν προκηρύξει απεργίες για τις 5 Νοεμβρίου, διαμαρτυρόμενα για τις περικοπές στον προϋπολογισμό και διεκδικώντας αυξήσεις μισθών. Τα βίαια επεισόδια του Σαββατοκύριακου έχουν επισκιάσει σε μεγάλο βαθμό τις μαθητικές κινητοποιήσεις που προηγήθηκαν, ενώ διαμαρτυρίες έχουν καταγραφεί και σε ορισμένα πανεπιστήμια.

Οι ταραχές αναμένεται να πλήξουν περαιτέρω την επιχειρηματική εμπιστοσύνη, η οποία είναι ήδη εύθραυστη λόγω της δημοσιονομικής κρίσης και των υψηλών τιμών ενέργειας που συνδέονται με τον πόλεμο στον Ιράν. Η κυβέρνηση μειοψηφίας δυσκολεύεται να εξασφαλίσει την έγκριση των περικοπών δαπανών που προβλέπει ο προϋπολογισμός του 2027, σε ένα βαθιά διχασμένο κοινοβούλιο, αντιμετωπίζοντας τον κίνδυνο ανατροπής της, εάν δεν καταφέρει να καταλήξει σε συμβιβασμό με τουλάχιστον ορισμένα κόμματα της αντιπολίτευσης. Η πολιτική αναταραχή έχει ασκήσει πιέσεις στις γαλλικές μετοχές και στο ευρώ, ενώ έχει επιβαρύνει και την αγορά γαλλικών κρατικών ομολόγων.

Εάν η Γαλλία δεν καταφέρει να περιορίσει την αναταραχή, υπάρχει κίνδυνος αυτή να επεκταθεί και πέρα από τα σύνορά της. Στη γειτονική Ιταλία, αστυνομικοί συγκρούστηκαν την Κυριακή με διαδηλωτές που διαμαρτύρονταν για την κακή κατάσταση των δημόσιων υπηρεσιών και την αύξηση του κόστους ζωής. Και στην Αλβανία έχουν πραγματοποιηθεί τις τελευταίες ημέρες σειρά φοιτητικών κινητοποιήσεων, με αιτήματα την καταπολέμηση της διαφθοράς, τη δημιουργία θέσεων εργασίας και τη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης. Την ίδια ώρα, η Ισπανία και η Πορτογαλία έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με διαμαρτυρίες για το στεγαστικό ζήτημα.

Σε πολιτικό επίπεδο, η αναταραχή ενδέχεται να ενισχύσει την υποψήφια της Ακροδεξιάς Μαρίν Λεπέν, η οποία προηγείται ήδη στις δημοσκοπήσεις για τη διαδοχή του Εμανουέλ Μακρόν, που δεν μπορεί να διεκδικήσει τρίτη συνεχόμενη θητεία στις εκλογές του επόμενου έτους, έπειτα από δέκα χρόνια στην εξουσία. Η Λεπέν υποστηρίζει εδώ και χρόνια σκληρή γραμμή στα ζητήματα δημόσιας τάξης και ασφάλειας.

«Η Λεπέν δεν χρειάζεται πλέον να ξοδέψει ούτε ένα ευρώ για την προεκλογική της εκστρατεία», δήλωσε στο Reuters ο Ζαν-Μπατίστ Μορό, πρώην βουλευτής που ανήκε στο στρατόπεδο του Μακρόν. «Δεν έχει απλώς ανοιχτό τον δρόμο μπροστά της, αλλά έναν αυτοκινητόδρομο έξι λωρίδων». Ο υποψήφιος της ριζοσπαστικής Αριστεράς, Ζαν-Λικ Μελανσόν, δέχεται πιέσεις επειδή έχει υποστηρίξει τα αιτήματα των διαδηλωτών, έχει επικρίνει τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση διαχειρίστηκε την κρίση και δεν έχει καταδικάσει με σαφήνεια τα βίαια επεισόδια. Την ίδια ώρα, ο Μακρόν, ο οποίος αναχώρησε τη Δευτέρα για τη Μέση Ανατολή, εξέρχεται από την κρίση ακόμη πιο αποδυναμωμένος. Ο πρώην πρωθυπουργός του, Εντουάρ Φιλίπ, ο οποίος είναι πλέον υποψήφιος της Κεντροδεξιάς για την προεδρία, δήλωσε μέσω της πλατφόρμας X ότι αναμένει «αποφάσεις και πρωτοβουλίες» από τον πρόεδρο, του οποίου η θητεία πλησιάζει στο τέλος της, με στόχο την «αποκατάσταση της τάξης».

Δεν έχουν αναφερθεί τραυματισμοί ξένων πολιτών κατά τη διάρκεια των ταραχών. Ωστόσο, αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν συστήσει στους πολίτες τους που ταξιδεύουν στη Γαλλία να αποφεύγουν τις μεγάλες συγκεντρώσεις και να επιδεικνύουν αυξημένη προσοχή.