Ο Έντι Ράμα φαίνεται να κρατάει τα νήματα της σύγκρουσης με τα νέα παιδιά που γεμίζουν το κέντρο των Τιράνων, ωστόσο οι ταραχές γίνονται ολοένα και πιο βίαιες. Τη Δευτέρα το πρωί, όταν οι περισσότεροι περίμεναν να ηρεμήσει τα τεταμένα πνεύματα μέσω τοποθέτησης στον Τύπο, ο Αλβανός Πρωθυπουργός επέλεξε να ρίξει λάδι στη φωτιά: υποσχέθηκε στις ειδικές δυνάμεις αστυνομίας αυξήσεις μισθών που φτάνουν τις 2.500 ευρώ μηνιαίως — ποσό αδιανόητο για το 99% των αλβανών εργαζόμενων.

Τι ακριβώς στοχεύει ο Ράμα, ο οποίος βρισκόεται σε πολύ δύσκολη θέση από διαδηλώσεις που εδώ και τέσσερις μήνες συγκλονίζουν την Αλβανία και εσχάτως εκδηλώθηκαν βίαιες; «Ουδείς γνωρίζει» απαντά πηγή από την Αλβανία. «Αυτό που βλέπουμε ότι είναι γίνεται ολοένα και πιο αυταρχικός, ολοένα και πιο σκληρός. Γενικώς, το πράγμα μυρίζει μπαρούτι. Η κατάσταση έχει γίνει πια άγρια και αυτό είναι πασιφανές, δεν χρειάζεται να είσαι στη χώρα για να το διαπιστώσεις» συμπληρώνει.

Άλλος συνομιλητής μας πάει βαθύτερα: «Εδώ και τέσσερις μήνες ο Ράμα αδιαφορεί πλήρως. Τα Τίρανα ήταν συνεχώς στους δρόμους καθ' όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού, δεν συγκινήθηκε. Δεν άλλαξε τίποτα στην πολιτική του, έδειξε να είναι στο δικό του κόσμο». Πρόκειται για πραγματικότητα: ο Πρωθυπουργός δεν σχολίασε ποτέ την ουσία των αιτημάτων — προστασία περιβάλλοντος, πάταξη διαφθοράς, δρόμος προς την ΕΕ — προτιμώντας σενάρια συνωμοσίας που έβλεπαν πίσω από τους διαδηλωτές το Ιράν, τη Ρωσία ή την Ελλάδα, χωρίς καμία απόδειξη. Η κυβέρνηση παρέμεινε σε άρνηση. Και τελικά το πλήρωσε.

«Στους δρόμους πλέον βρίσκεται μόνο νεολαία. Φοιτητές και μαθητές 15 χρόνων. Και φαίνονται πολύ αποφασισμένοι και οργισμένοι. Δεν υπάρχουν συνθήματα μόνο κατά του Ράμα, υπάρχουν και συνθήματα κατά της αστυνομίας. Τα αναφέρω όλα αυτά γιατί δεν πρόκειται για γεγονότα συνηθισμένα στην αλβανική κοινωνία. Και αυτήν την εξέλιξη ο Ράμα επιθυμεί να την αντιμετωπίσει κάνοντας το κράτος περισσότερο “αστυνομικό”» συνεχίζει ο δεύτερος συνομιλητής. Η οργή είναι «τυφλή», χωρίς συγκεκριμένα πολιτικά χαρακτηριστικά. Στη γειτονική Σερβία ανάλογο κίνημα πήρε πολιτικές διαστάσεις μετά από δύο χρόνια και αναγκάστηκε ο Βούτσιτς να παραιτηθεί. Στην Αλβανία βρίσκονται ακόμη στην αρχή.

«Αν μπορούσα να κάνω μία αντιστοίχιση με ανάλογες ιστορικές πραγματικότητες, θα έλεγα ότι αυτή η εξέγερση στην Αλβανία μοιάζει μ’ αυτή της Αθήνας το 2008 μετά τη δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου. Είναι το ίδιο μαζική, το ίδιο άγρια. Και εννοείται ότι τα πολιτικά κόμματα απουσιάζουν. Αυτό που εξακολουθεί να ισχυρίζεται ο Ράμα, ότι η εξέγερση οργανώνεται, μεταξύ άλλων, και από το κόμμα του Μπερίσα πραγματικά δεν αντέχει σε κριτική».

Ο έτερος συνομιλητής εκφράζει συγκεκριμένο φόβο: «Έχω την αίσθηση ότι αν ο Ράμα αποχωρήσει “βίαια” από την Πρωθυπουργία, αν εξαναγκαστεί με κάποιο τρόπο σε παραίτηση, η Αλβανία θα βιώσει καταστάσεις χάως όπως αυτές του 1997». Τότε η χώρα βρέθηκε στα πρόθυρα εμφυλίου, γενικευμένης σύρραξης λόγω της οικονομικής κατάρρευσης από τις πυραμίδες. Βγήκαν όπλα, οι αρχές έχασαν τον έλεγχο, τα χειρότερα αποφεύχθησαν με κόπο.

Σχεδόν όλοι εκφράζουν τον ίδιο τρόμο: αν κάποιος σκοτωθεί — η αστυνομική βία κλιμακώνει επικίνδυνα, χρησιμοποιούνται ήδη πλαστικές σφαίρες — η κατάσταση θα ξεφύγει τελείως. «Ακόμα και ο δημόσιος λόγος, οι συζητήσεις, έχουν γίνει εξαιρετικά βίαιες. Πραγματικά δεν ξέρεις που μπορεί να φτάσει όλο αυτό, όλα μοιάζουν να κρέμονται από μία κλωστή που πολύ εύκολα μπορεί να σπάσει» επισημαίνουν.

Για το τέλος, μία ακόμα χρήσιμη πληροφορία. Το κίνημα στη Σερβία φοβόταν τις σχέσεις της εξουσίας με το οργανωμένο έγκλημα. Παρόμοιος φόβος υπάρχει και στους Αλβανούς διαδηλωτές. Όποιος ζει στην Αλβανία, έχει ιστορία να αφηγηθεί που καταδεικνύει πόσο κοντά βρίσκονται τα όρια μεταξύ νομιμότητας και μη νομιμότητας. Όπως είπε ένας νεαρός σερβιτόρος στα Τίρανα τον προηγούμενο Ιούνιο: «η όλη ιστορία είναι bullshit φίλε. Σιχαίνομαι».