Οι δρόμοι της Γαλλίας έχουν πάρει φωτιά από την οργή των μαθητών. Από τα τέλη Σεπτεμβρίου, εκατοντάδες λύκεια έχουν αποκλειστεί, χιλιάδες άνθρωποι έχουν συλληφθεί και εκπαιδευτικοί, αστυνομικοί και μαθητές τραυματίστηκαν στις συγκρούσεις. Η κυβέρνηση αντιμετωπίζει ένα από τα μεγαλύτερα κύματα μαθητικών κινητοποιήσεων των τελευταίων ετών.

Πίσω από την οργή, όμως, κρύβονται σοβαρά προβλήματα: ελλείψεις καθηγητών, υποδομές που δεν συντηρούνται, εξαντλητικά ωράρια και η απαγόρευση των κινητών τηλεφώνων. Οι μαθητές καταγγέλλουν ότι τα σχολικά προγράμματα τους αφήνουν ελάχιστο ελεύθερο χρόνο.

Η Μανταλένα, μαθήτρια από το Παρίσι, είπε στο BBC: «Μερικές φορές οι καθηγητές μας απουσιάζουν για αρκετές εβδομάδες χωρίς να αντικαθίστανται». Περιέγραψε επίσης τις σχολικές εγκαταστάσεις ως αφόρητα ζεστές κατά τη διάρκεια των πρόσφατων κυμάτων καύσωνα. Ένας άλλος μαθητής στο France 2 τόνισε: «Επιστρέφεις στο σπίτι στις 19.00 και δεν έχεις χρόνο ούτε να κοιμηθείς ούτε να κάνεις τα μαθήματά σου». Οι μεγάλες μεσημεριανές διακοπές και τα σύνθετα ημερήσια προγράμματα ευθύνονται σε μεγάλο βαθμό για τις καθυστερημένες ώρες αποχώρησης.

Το Parcoursup, η πλατφόρμα κατανομής θέσεων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, αποτελεί επίσης σημείο δυσαρέσκειας. Το 80% των μαθητών αποκτά το απολυτήριο Baccalauréat, αλλά το σύστημα θεωρείται αδιαφανές και δημιουργεί έντονο ανταγωνισμό για τα πιο περιζήτητα προγράμματα.

Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, η Γαλλία δαπανά περισσότερα χρήματα ανά μαθητή λυκείου από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Οι ελλείψεις εκπαιδευτικών είναι σοβαρές, αλλά δεν ξεπερνούν εκείνες άλλων χωρών· μάλιστα, παραμένουν ακάλυπτες αναλογικά λιγότερες θέσεις, παρότι οι Γάλλοι εκπαιδευτικοί αμείβονται σχετικά χαμηλά.

Η ιστορία δείχνει ότι το γαλλικό μαθητικό κίνημα έχει ισχυρή παράδοση. Τον Οκτώβριο του 1990, μετά από έναν βιασμό σε σχολείο του Σεν Ντενί, μαζικές διαδηλώσεις οδήγησαν στη διάθεση 1,2 δισ. ευρώ για τα λύκεια. Το 1998, 500.000 μαθητές διαδήλωσαν και κέρδισαν σχεδόν ένα δισεκατομμύριο ευρώ για ανακαίνιση και 14.000 επιπλέον προσλήψεις. Το 1986, οι φοιτητικές κινητοποιήσεις ανέτρεψαν σχέδιο αναδιάρθρωσης των πανεπιστημίων· το 1994 αποτράπηκε η εφαρμογή χαμηλότερου κατώτατου μισθού για τους νέους. Το 2006, η κυβέρνηση αναγκάστηκε να αποσύρει το νόμο για την ευκολία προσλήψεων και απολύσεων κάτω των 26 ετών, αντανακλώντας τη δύναμη των διαδηλώσεων.

Το κίνημα των «Κίτρινων Γιλέκων» το 2018-2019 αποτέλεσε άλλη μια απόδειξη της δύναμης των διαδηλώσεων· η κυβέρνηση αναγκάστηκε να ακυρώσει αύξηση φόρων και να εγκρίνει μέτρα δαπανών 10 δισ. ευρώ. Αντίθετα, το 1968 η φοιτητική εξέγερση οδήγησε σε γενική απεργία και πολιτική κρίση, τερματίζοντας με τη διάλυση της Εθνοσυνέλευσης και την προκήρυξη εκλογών.

Σήμερα, η κυβέρνηση βρίσκεται σε εξαιρετικά δύσκολη θέση. Ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν έχει χαμηλή δημοτικότητα και δεν μπορεί να διεκδικήσει νέα θητεία. Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί έχει αυτοχαρακτηριστεί τον «πιο αδύναμο πρωθυπουργό» και αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες στην έγκριση του προϊδρύματος. Η οικονομική κατάσταση είναι τεταμένη: δημοσιονομικό έλλειμμα 5,4% του ΑΕΠ και δημόσιο χρέος στο υψηλότερο επίπεδό του από τη δεκαετία του 1940. Ο Λεκορνί δεν έχει τα μέσα να κάνει παραχωρήσεις, όπως έκαναν προηγούμενοι πρωθυπουργοί.

Στις κινητοποιήσεις εμφανίζονται επίσης οι λεγόμενοι casseurs, ενώ μαθητές έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με αστυνομικές επιχειρήσεις ελέγχου πλήθους οι οποίες συχνά χαρακτηρίζονται από υπερβολική χρήση βίας. Στη Γαλλία, ο αποκλεισμός σχολείου ή πανεπιστημίου με τη χρήση απειλών ή βίας είναι παράνομος και οδηγεί σε επέμβαση της αστυνομίας. Ο υπουργός Εσωτερικών Λοράν Νουνιές έχει χαρακτηρίσει τις κινητοποιήσεις «πρωτοφανείς», τόσο ως προς τον αριθμό των σχολείων και των μαθητών που συμμετέχουν όσο και ως προς την έκταση της βίας. Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί έχει επιμείνει ότι οι δυνάμεις ασφαλείας δεν έχουν λάβει εντολή να συγκρουστούν με μαθητές λυκείου, αλλά να εφαρμόσουν τον νόμο.

Η ανάλυση του BBC δείχνει ότι η σημερινή εξέγερση δεν είναι απλώς μια ακόμη διαμαρτυρία για σχολικά προβλήματα, αλλά μια βαθιά ριζωμένη πολιτική παράδοση, όπου οι διαδηλωτές ασκούν πίεση για να αλλάξουν την πολιτική. Στη Γαλλία, η εξουσία δεν ασκείται μόνο μέσα από τους εκλεγμένους θεσμούς· η πίεση των διαδηλώσεων έχει πολλές φορές αποδειχθεί εξίσου καθοριστική.

Οι μαθητές έχουν την υποστήριξη του 72% του γαλλικού λαού, σύμφωνα με έρευνα της BFMTV, και το 55% υποστηρίζει το κίνημα. Πολλοί εκπαιδευτικοί, συνδικάτα και πολιτικοί της Αριστεράς βρίσκονται στο πλευρό τους. Οι κινητοποιήσεις συνεχίζονται, αλλά η κυβέρνηση δεν έχει τίποτα να προσφέρει. Το αποτέλεσμα παραμένει άγνωστο.