Οι 200 χώρες που συμμετείχαν στην COP30 στην βραζιλιάνικη Αμαζονία κατέληξαν σε έναν συμβιβασμό χαμηλών προσδοκιών για την κλιματική δράση. Το αποτέλεσμα δεν περιλαμβάνει σχέδιο για την απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα, γεγονός που απογοήτευσε την Ευρώπη, αν και θεωρήθηκε αναμενόμενο λόγω των αυξημένων γεωπολιτικών αντιπαλοτήτων.

Ο πρόεδρος της Βραζιλίας, Λουίς Ινάσιο Ντά Σίλβα, δήλωσε από το Γιοχάνεσμπουργκ, πριν την οριστική έγκριση της ανακοίνωσης της COP30: «Η επιστήμη υπερίσχυσε, η διεθνής συνεργασία νίκησε».

Ο Αντρέ Κορέα ντο Λάγκο, βραζιλιάνος πρόεδρος της COP30, προχώρησε στην υιοθέτηση του κειμένου βάσει συναίνεσης κατά τη συνεδρίαση που ολοκλήρωσε τις εργασίες της διάσκεψης.

Το κείμενο της απόφασης υπογραμμίζει τη σημασία της συμφωνίας του Παρισιού και της διεθνούς συνεργασίας για το κλίμα. Ωστόσο, δεν ζητά την επιτάχυνση της δράσης παρά μόνο σε εθελοντική βάση, και αναφέρεται έμμεσα στην σταδιακή απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα.

Ο ευρωπαίος επίτροπος για το Κλίμα, Βόπκε Χούκστρα, δήλωσε χαρακτηριστικά μετά από ολονύκτιες διαπραγματεύσεις και μία συντονιστική συνεδρίαση των 27: «Οφείλουμε να το υποστηρίξουμε διότι, τουλάχιστον, μας οδηγεί προς τη σωστή κατεύθυνση. Δεν θα κρύψουμε ότι θα προτιμούσαμε κάτι περισσότερο και πάνω απ’ όλα περισσότερη φιλοδοξία».

Η COP30 δρομολογεί τη δημιουργία μιας νέας «εθελοντικής πρωτοβουλίας», όπου θα συμμετέχουν χώρες που επιθυμούν να συνεργαστούν για μια πιο αποφασιστική μείωση των εκπομπών άνθρακα, με στόχο τον περιορισμό της υπερθέρμανσης κατά +1,5°C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.

Η πρωτοβουλία αυτή πρέπει να λάβει υπόψη τη δέσμευση της COP28 του 2023 για σταδιακή εγκατάλειψη των ορυκτών καυσίμων, χωρίς όμως να γίνεται ρητή αναφορά σε αυτήν τη δέσμευση, προκειμένου να αποφευχθούν εντάσεις στις διαπραγματεύσεις.

Παρά την πίεση από περισσότερες από 80 χώρες της Ευρώπης, της Λατινικής Αμερικής και των νησιωτικών κρατών, η COP30 δεν ενέκρινε έναν συγκεκριμένο οδικό χάρτη για την εγκατάλειψη των ορυκτών καυσίμων.

Ως απάντηση, ο πρόεδρος της COP30, Αντρέ Κορέα ντο Λάγκο, ανακοίνωσε την πρόθεσή του να καταρτίσει έναν τέτοιο οδικό χάρτη, καθώς και ένα σχέδιο κατά της αποψίλωσης των δασών, για όσες χώρες επιθυμούν να συμμετάσχουν, διευκρινίζοντας ότι δεν πρόκειται για συλλογική απόφαση των μελών της COP.

Η COP30 προτείνει τον τριπλασιασμό της χρηματοδότησης για την κλιματική προσαρμογή των αναπτυσσόμενων χωρών έως το 2035, σε σχέση με τον στόχο των 40 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως για το 2025. Η βοήθεια αυτή προορίζεται για έργα όπως η βελτίωση των οδικών υποδομών, η ενίσχυση κτιρίων απέναντι σε ακραία καιρικά φαινόμενα ή η προετοιμασία του αγροτικού τομέα για τις ξηρασίες.

Ωστόσο, οι ανεπτυγμένες χώρες δεν δεσμεύθηκαν να αυξήσουν το συνολικό ποσό της κλιματικής χρηματοδότησης, που υπολογίζεται να φθάσει τα 300 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως έως το 2035. Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε πρόσθετη ενίσχυση για προσαρμογή θα πρέπει να εξασφαλιστεί μέσα σε αυτό το πλαίσιο. Τα υπόλοιπα κονδύλια θα διατεθούν σε μορφή δανείων για δράσεις μείωσης των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου.

Για πρώτη φορά, οι εμπορικές εντάσεις που συνδέονται με την ενεργειακή μετάβαση θα αποτελέσουν αντικείμενο τριετούς διαλόγου στο πλαίσιο των συνομιλιών για το κλίμα.

Αυτή η εξέλιξη θεωρείται πολιτική επιτυχία για την Κίνα, η οποία, μαζί με άλλες αναδυόμενες εξαγωγικές οικονομικές δυνάμεις όπως η Ινδία, αμφισβητεί εδώ και χρόνια τους περιβαλλοντικούς εμπορικούς φραγμούς, και ιδιαίτερα τον φόρο του άνθρακα στα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.