Η Αθήνα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια «ανοιχτή πληγή» που επηρεάζει την καθημερινότητα χιλιάδων πολιτών: το κυκλοφοριακό πρόβλημα. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του ΙΟΒΕ, η μέση διάρκεια διαδρομής για μόλις 10 χιλιόμετρα στην πρωτεύουσα αγγίζει πλέον τα 29,4 λεπτά, μια τιμή που αντανακλά τη δραματική επιδείνωση της κατάστασης την τελευταία δεκαετία.

Πέρα από τις παραδοσιακές ώρες αιχμής, το χάος επεκτείνεται πλέον και στα Σαββατοκύριακα, με έναν «αόρατο» παράγοντα να παίζει καθοριστικό ρόλο: την εκρηκτική άνοδο του τουρισμού. Ο πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων, Θανάσης Τσιάνος, εξηγεί ότι ο τουρισμός στην Αττική δεν περιορίζεται πια στο καλοκαίρι. Με το αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος» να αναμένει 34 εκατομμύρια επιβάτες το 2025 και το λιμάνι του Πειραιά να υποδέχεται 863 κρουαζιερόπλοια, η πίεση στους δρόμους είναι πρωτοφανής. «Οντως η αύξηση του τουρισμού στην Αττική αποτελεί μια παράμετρο η οποία, μολονότι δεν είναι ορατή, είναι πολύ σημαντική», τονίζει ο κ. Τσιάνος, επισημαίνοντας το ρεκόρ αύξησης 6,5% στις αφίξεις.

Η επιβάρυνση δεν προέρχεται μόνο από τα τουριστικά λεωφορεία και τα ταξί, αλλά και από την αυξημένη τροφοδοσία καταλυμάτων και εστιατορίων, καθώς και από τις μετακινήσεις των χιλιάδων εργαζομένων στον κλάδο. «Οταν κάθε μέρα υποδεχόμαστε χιλιάδες τουρίστες, στην πραγματικότητα αυξάνεται ο πληθυσμός της Αττικής. Λογικό δεν είναι, λοιπόν, να αυξάνονται και οι μετακινήσεις;», διερωτάται ο πρόεδρος των συγκοινωνιολόγων. Παράλληλα, η έλλειψη περιφερειακών δικτύων αναγκάζει την τροφοδοσία των νησιών να περνά μέσα από τους κεντρικούς οδικούς άξονες της Αττικής.

Η σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις είναι αποκαλυπτική. Ενώ η Ρώμη, το Παρίσι και η Βαρκελώνη εφαρμόζουν αυστηρούς περιορισμούς στην είσοδο τουριστικών λεωφορείων στο κέντρο, η Αθήνα φαίνεται να στερείται στρατηγικού σχεδιασμού. Η Ιταλία, για παράδειγμα, διαθέτει πάνω από 180 ζώνες περιορισμένης κυκλοφορίας (ZTL). Στην Αθήνα, ο κ. Τσιάνος προτείνει μια δέσμη μέτρων που περιλαμβάνει τον περιορισμό της κυκλοφορίας στο κέντρο, τη δημιουργία υπόγειων χώρων στάθμευσης κάτω από βασικές οδούς και την επιβολή τελών κίνησης σε επαγγελματικά τουριστικά οχήματα.

«Δεν γίνεται κάποιος να σταματάει για φορτοεκφόρτωση την ώρα αιχμής σε έναν δρόμο για 4-5 λεπτά», επισημαίνει, υπογραμμίζοντας την ανάγκη τήρησης του ωραρίου τροφοδοσίας. Η λύση, σύμφωνα με τους ειδικούς, περνά μέσα από την ενίσχυση των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς και τη δημιουργία ενός Μητροπολιτικού Φορέα Μεταφορών για την Αττική. Ένα τέτοιο όργανο θα μπορούσε να αναλύει δεδομένα και να λαμβάνει τεκμηριωμένα μέτρα, λειτουργώντας υπεράνω επιμέρους πιέσεων, ώστε η τουριστική ανάπτυξη να συμβάλλει στη χρηματοδότηση των υποδομών, όπως συνέβη στη Βενετία με τον διπλασιασμό του τέλους εισόδου.