Η Ελλάδα μπαίνει με όπλα στη διαπραγμάτευση για τα ενεργειακά μέτρα του χειμώνα, στοχεύοντας να μετατρέψει το περίπου 1 δισ. ευρώ που της επιτρέπεται να ξοδέψει μέσω της ενεργειακής ρήτρας διαφυγής από επενδύσεις σε άμεση στήριξη πολιτών και επιχειρήσεων. Σύμφωνα με πληροφορίες του Πρώτου Θέματος, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα χρησιμοποιήσει τη Σύνοδο Κορυφής της Πέμπτης 16 Οκτωβρης για να εξασφαλίσει συμφωνία σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε μέρος των επιπλέον δαπανών που καλύπτει η ρήτρα έως το 2028 να κατευθυνθεί σε επιδοτήσεις πετρελαίου θέρμανσης, βενζίνης και αύξηση επιδόματος θέρμανσης.

Η πρώτη νίκη έχει ήδη καταγραφεί: η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα της ΕΕ που κατέθεσε εθνικό σχέδιο αξιοποίησης της ρήτρας, το οποίο εγκρίθηκε την Παρασκευή. Το πακέτο του 1 δισ. ευρώ για την τριετία 2026-2028 προορίζεται τώρα αυστηρά σε επενδύσεις ενεργειακής ανθεκτικότητας: 200 εκατ. για μπαταρίες ΑΠΕ, 250 εκατ. για αντλίες θερμότητας και φωτοβολταϊκά με μπαταρία σε 110.000 νοικοκυριά, 162 εκατ. για ενεργειακή αναβάθμιση 355 δημόσιων κτιρίων, σιδηροδρομικά έργα και σταθμοί φόρτισης. «Η ενεργειακή ρήτρα διαφυγής μάς επιτρέπει να προχωρήσουμε σε κρίσιμες επενδύσεις που θα μειώσουν το κόστος της ενέργειας», τόνισε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας Κυριάκος Πιερρακάκης.

Η διαπραγμάτευση όμως είναι δύσκολη. Η ένταση στις αγορές ομολόγων, με επίκεντρο τη Γαλλία, κάνει την Επιτροπή επιφυλακτική. Από το Λουξεμβούργο, ο αντιπρόεδρος Βάλντις Ντομπρόβσκις έβαλε «ψαλίδι» στις προσδοκίες χωρών του Νότου για χαλάρωση δημοσιονομικών κανόνων, προειδοποιώντας ότι «δεν μπορούμε να προτείνουμε συνεχώς νέες δημοσιονομικές ευελιξίες» και στέλνουν «λάθος μήνυμα» στις αγορές. Διπλωματικά, όμως, παραδέχθηκε ότι θα εξεταστούν «πιο διεξοδικά» οι προτάσεις Ελλάδας και Ιταλίας.

Ο Μητσοτάκης έχει απευθυνθεί με επιστολή στην Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ζητώντας «χώρο» και όχι φορολογικές μείωσεις. «Δεν ζητάμε φόρο, ζητάμε χώρο», δήλωσε χαρακτηριστικά, ώστε η κυβέρνηση να στηρίζει τους πολίτες ανάλογα με την ένταση της κρίσης. Ο Πιερρακάκης συνδέει το αίτημα με τις έκτακτες καταστάσεις: «Έχουμε πει ότι αφενός υπάρχουν αντοχές, αφετέρου θα είμαστε δίπλα στην κοινωνία και τους ανθρώπους σε κάθε βήμα». Η Αθήνα τονίζει ότι κινείται με πλεονάσματα, όχι ελλείμματα, και η αλλαγή χρήσης μέρους των πόρων δεν συνιστά δημοσιονομική υπέρβαση.

Η κυβέρνηση έχει ήξερει δεσμεύσει 400 εκατ. ευρώ για την πρώτη δόση μέτρων: 200 εκατ. για τέλος 2026 και 200 εκατ. για πρώτο τρίμηνο 2027. Την Τετάρτη 14 Οκτωβρίου, μία ημέρα πριν τη Σύνοδο, θα ανακοινωθεί το ύψος επιδότησης πετρελαίου θέρμανσης και παρέμβασης πετρελαίου κίνησης για 15-30 Οκτωβρίου, καθώς και η αύξηση επιδόματος θέρμανσης για όλο τον χειμώνα. Στόχος: τιμή πετρελαίου θέρμανσης κάτω από 1,75 ευρώ το λίτρο, με κρατική παρέμβαση και έκπτωση διυλιστηρίων. Με τα 400 εκατ. εξαντλούνται όμως τα περιθώρια 2026-2027.

Λόγω ευμετάβλητων συνθηκών, οι ανακοινώσεις θα γίνονται ανά δεκαπενθήμερο. Αν πετυχτεί ευελιξία στην Κορυφή, τα σενάρια είναι τέσσερα: μεγαλύτερη επιδότηση πετρελαίου θέρμανσης (στόχος 1,5 ευρώ/λίτρο), αύξηση επιδόματος θέρμανσης με έμφαση σε βόρειες περιοχές, επέκταση στήριξης στη βενζίνη (σήμερα μόνο 10 λεπτά έκπτωση διυλιστηρίων εναντίον ντίζελ που έχει και κρατική επιδότηση), και στοχευμένη βοήθεια σε ευάλωτα νοικοκυριά και πιεζόμενους κλάδους (μεταφορές, εφοδιαστική, αλιεία, αγροτική παραγωγή λόγω λιπασμάτων).