Στις 10:30 το πρωί εγκαινιάστηκε στο Λαύριο ο εθνικός υπερυπολογιστής «Δαίδαλος» παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρη Παπαστεργίου. Με μετρημένη επίδοση 85,69 petaflops —περίπου 85.690.000.000.000.000 πράξεις ανά δευτερόλεπτο— καταλαμβάνει την 31η θέση στην παγκόσμια κατάταξη TOP 500 του Ιουνίου 2026, σηματοδοτώντας την πρώτη ελληνική παρουσία στη λίστα. Το συνολικό κόστος φτάνει τα 58,9 εκατ. ευρώ, καλυπτόμενα από το Ταμείο Ανάκαμψης «Ελλάδα 2.0» και την ευρωπαϊκή EuroHPC. Η εγκατάσταση σε ιστορικό βιομηχανικό κτίριο του 1905, τον πρώην Ηλεκτρικό Σταθμό της Γαλλικής Εταιρείας Μεταλλείων Λαυρίου, συνδέει δύο εποχές τεχνολογικής πρωτοπορίας.

Ο Δημήτρης Παπαστεργίου είχε περιγράψει στο «ΘΕΜΑ» τον διπλό στόχο: «την ανάδειξη της Ελλάδας στον παγκόσμιο χάρτη της Τεχνητής Νοημοσύνης και την εθνική ανεξαρτησία σε υπολογιστική ισχύ». Το σύστημα της HPE εξοπλίζεται με επιταχυντές NVIDIA GH200 Grace Hopper Superchip και ψύχεται με άμεση υγρή ψύξη. Η ίδια τεχνολογία χρησιμοποιείται στον γερμανικό JUPITER. Σχετικά με τον ARIS (2015), η αναβάθμιση είναι τεράστια: σχεδιαζόταν για 30 petaflops (60 φορές ισχυρότερος), τελικά έφτασε στα 85,69. Τα δύο συστήματα θα λειτουργούν συμπληρωματικά υπό την ΕΔΥΤΕ - GRNET.

Η διαδρομή ξεκίνησε το 2022. Ιούλιος: συμφωνίες υπουργείου, ΕΔΥΤΕ, ΕΜΠ. Νοέμβριος: συμφωνία με EuroHPC (συμμετέχουν Κύπρος, Μαυροβούνιο, Β. Μακεδονία). Ιούνιος 2024: διαγωνισμός ανεβαίνει στόχο στα 60 petaflops. Μάρτιος 2025: σύμβαση με HPE για 89 petaflops. Η MainSys ανέλαβε το κέντρο δεδομένων. Προσφυγή μικρής εταιρείας ανέστειλε προσωρινά τη διαδικασία, προτού αποσυρθεί. Ο υπερυπολογιστής δοκιμάστηκε, καταγράφηκε στο TOP 500 στο Αμβούργο, μεταφέρθηκε καλοκαίρι 2026, και στις 11 Οκτωβρίου άρχισαν ηλεκτροδότηση και ρυθμίσεις.

Η αξία βρίσκεται στις εφαρμογές. Πρόσβαση για πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, startups, PME, δημόσιους φορείς, ευρωπαϊκούς οργανισμούς και χώρες-μέλη της κοινοπραξίας. Κεντρικό ρόλο ο PHAROS (ελληνικό AI Factory), που οργανώνει την αξιοποίηση με εργαλεία, δεδομένα, τεχνική υποστήριξη. Συμμετοχή: «Δημόκριτος», ΕΜΠ, «Αθηνά», Υπερταμείο, ΕΚΕΤΑ, ΑΠΘ, ΕΚΠΑ, ΙΤΕ, Πανεπιστήμιο Πειραιώς, ΕΚΤ, ΗΔΙΚΑ. Τρεις προτεραιότητες: υγεία, ελληνική γλώσσα/πολιτισμός, βιώσιμη ανάπτυξη.

Στην Πολιτική Προστασία: δεκάδες ταυτόχρονες προσομοιώσεις πυρκαγιάς με μεταβλητό άνεμο, για πρόβλεψη κινδύνου σε 2, 6, 12 ώρες και κατεύθυνση δυνάμεων. Ανάλογα για πλημμύρες (όπως Daniel), καύσωνες, ξηρασία, ακραία φαινόμενα με λεπτομερή μοντέλα. Στην υγεία: εκπαίδευση αλγορίθμων σε ακτινογραφίες/αξονικές τομογραφίες για εντοπισμό παθολογιών, δεύτερο διαγνωστικό εργαλείο για γιατρούς (ειδικά περιφέρεια), εξατομικευμένη ιατρική, βιοϊατρική έρευνα, σχεδιασμός φαρμάκων. Στη βιομηχανία: ψηφιακά δίδυμα για προσομοίωση προϊόντων/γραμμών παραγωγής. Στη φυσική, χημεία, επιστήμη υλικών: επιτάχυνση ερευνητικών διαδικασιών. Για την ελληνική γλώσσα: επεξεργασία μεγάλων συλλογών κειμένων για μοντέλα που κατανοούν ιδιαιτερότητες, ενίσχυση ψηφιακού βοηθού gov.gr, αυτόματη μετάφραση, ψηφιοποίηση αρχείων, δημόσια διοίκηση, κυβερνοασφάλεια.

Η εγκατάσταση εντός συνόρων μειώνει ανάγκη για ακριβή εξωτερικό cloud. Ερευνητές και επιχειρήσεις αποκτούν πρόσβαση εδώ, ευαίσθητα δεδομένα (ιατρικά, κρατικά) επεξεργάζονται στην Ελλάδα. Πλεονέκτημα για έλξη επενδύσεων και επιστημονικού προσωπικού, επιστροφή Ελλήνων επιστήμονων, θέσεις υψηλής εξειδίκευσης. Ο Παπαστεργίου ονόμασε το Λαύριο «Silicon Valley της Ελλάδας». Συμμετοχή Κυπρου, Μαυροβουνίου, Β. Μακεδονίας ενισχύει ρόλο ως περιφερειακό κόμβο. Ελλάδα στις πρώτες 7 ευρωπαϊκές για AI Factory (μαζί με Γερμανία, Ισπανία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Σουηδία, Φινλανδία). Επόμενο βήμα Κοζάνη: Οκτώβριος 2026 διαγωνισμός για δεύτερο ισοδύναμο σύστημα, λειτουργία έως 2027. Ο Δαίδαλος στην εκπαίδευση μοντέλων, το νέο στην καθημερινή αξιοποίηση. Στο οικοσύστημα εντάσσεται και ο «Ίκαρος» του ΕΜΠ.

Κόστος 58,9 εκατ. ευρώ: 41 εκατ. HPE (εξοπλισμός, αποθήκευση, λογισμικό, εκπαίδευση), 17,9 εκατ. MainSys (κέντρο δεδομένων, ηλεκτρομηχανολογικές, ψύξη, ενέργεια, αποκατάσταση). EuroHPC: καθαρό κόστος μηχανήματος 36 εκατ., καλύπτει 35%, 65% ελληνική πλευρά μέσω Ταμείου Ανάκαμψης. PHAROS: 30 εκατ. ευρώ, ισόποση EuroHPC/εθνικοί πόροι, διάρκεια 36 μήνες από 1/4/2025. Πρόσβαση χωρίς άμεση χρέωση μέσω αξιολόγησης προτάσεων. Όροι εμπορικής αξιοποίησης επιχειρήσεων αναμένεται. Λειτουργία συνεπάγεται δαπάνες ενέργειας, ψύξης, συντήρησης, προσωπικού. Εγκατεστημένη ισχύς 6 MVA, ετήσιος προϋπολογισμός λειτουργίας μη δημοσιοποιημένος.

Το κτίριο: πρώην Ηλεκτρικός Σταθμός Γάλλων Μεταλλείων, βιομηχανική αρχιτεκτονική αρχές 20ού αιώνα. Σύνδεση με Γουστάβο Αϊφελ σε ιστορικές πηγές (μη αδιαμφισβήτητη). Καθηγητής ΕΜΠ Νίκος Μπελαβίλας: σχεδιάστηκε από Γάλλους αρχιτέκτονες το 1905, από τα μεγαλύτερα ενεργειακά κέντρα εποχής (μαζί με Νέο Φάληρο). Γάλλο Σκάλα 1888, Αϊφελ αναφέθηκε το 1889. Μετά παρακμή μεταλλευτικής, εγκαταλείψεις. ΕΜΠ αναγέννηση δεκαετία 1990, αποκατάσταση 1996-1997. Κύριο κτίριο 1.500 τ.μ. Μέθοδος «box in the box»: υπερυπολογιστής σε ανεξάρτητο ελλειπτικό γυάλινο κέλυφος, ανέπαφες τοιχοποιίες και μνημειώδης γερανογέφυρα. Επισκέπτες παρατήρηση από ειδικές πλατφόρμες. Το κτίριο που το 1905 υποδέχθηκε την ηλεκτρική επανάσταση φιλοξενεί το 2026 την επανάσταση της υπολογιστικής ισχύος.