Μια νέα πραγματικότητα στον ΟΠΕΚΕΠΕ φαίνεται να επαναφέρει τις σκιές του παρελθόντος, καθώς η μεταρρύθμιση που εισήγαγε η κυβέρνηση τον περασμένο Νοέμβριο δίνει τη δυνατότητα για συνέχιση του «πάρτι» με τις πλαστές δηλώσεις ζωικού κεφαλαίου και βοσκοτόπων. Το κείμενο της σχετικής Κοινής Υπουργικής Απόφασης (ΚΥΑ) δημιουργεί ένα αμφιλεγόμενο πλαίσιο που φαίνεται να επιτρέπει την καταβολή επιδοτήσεων χωρίς την ύπαρξη πραγματικού ζωικού κεφαλαίου, τη συνέχιση πληρωμών με εικονικά βοσκοτόπια, ακόμα και την επιδότηση κτηνοτροφικής δραστηριότητας με μοναδικό κριτήριο την… «αγορά ζωοτροφών».

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον και έντονο προβληματισμό προκαλεί το γεγονός ότι για πρώτη φορά από το 2015, αίρεται η υποχρέωση δημοσίευσης της κατανομής των βοσκοτόπων. Αυτό πρακτικά σημαίνει πως το πώς και σε ποιους μοιράστηκαν οι εκτάσεις δεν θα είναι πλέον διαθέσιμο στο κοινό, δημιουργώντας ένα πέπλο αδιαφάνειας πάνω από τη διαχείριση του εθνικού πλούτου. Το θέμα αναδείχθηκε αρχικά από ερώτηση που κατέθεσε στη Βουλή ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, Βασίλης Κόκκαλης, μαζί με ακόμα 10 βουλευτές, ζητώντας από τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστα Τσιάρα, να αποσύρει τα σημεία της ΚΥΑ που θέτουν «σοβαρά ζητήματα νομιμότητας».

Με μια διακριτική αλλά ουσιαστική διατύπωση, η ΚΥΑ υπ’ αριθ. 3378/2025 (ΦΕΚ Β΄ 6327/26-11-2025) επιτρέπει πλέον σε οποιονδήποτε να αναγνωρίζεται ως κτηνοτρόφος με μια απλή αίτηση. Στην παράγραφο 3 του άρθρου 4, τα κριτήρια τίθενται «συνδυαστικά ή και μεμονωμένα», περιλαμβάνοντας από δηλώσεις στο σύστημα ΑΡΤΕΜΙΣ και φορολογικά στοιχεία Ε3, μέχρι απλά «τα στοιχεία της υποβληθείσας αίτησης ενίσχυσης, και ιδίως οι δηλούμενοι αριθμοί αιγών και προβάτων». Την ίδια στιγμή, η παράγραφος 5 του ίδιου άρθρου προβλέπει μια μεθοδολογία για ζώα που δεν δραστηριοποιούνται στην παραγωγή γάλακτος και κρέατος, κάτι που στην Κρήτη αφορά το 60% των μονάδων (περίπου 17.000 από τις 28.000), ενώ στα Χανιά το ποσοστό αυτό εκτινάσσεται στο 80%.

Όπως προειδοποιούν οι βουλευτές, με αυτή τη διάταξη απαιτείται μόνο δηλωμένο αγροτικό εισόδημα και βοσκοτοπικά δικαιώματα για να καταστεί επιλέξιμος ένας αριθμός ζώων σε μονάδες χωρίς παραγωγή. Καθώς η βασική ενίσχυση αποτελεί αγροτικό εισόδημα, το συμπέρασμα είναι αμείλικτο: «όποιος έχει πάρει παράνομα βοσκοτοπικά δικαιώματα, θα συνεχίσει να πληρώνεται με ανύπαρκτο κοπάδι, έστω και με λιγότερα ποσά». Παράλληλα, το Άρθρο 6 της νέας ΚΥΑ εξαλείφει την απαγόρευση πληρωμής δικαιωμάτων από ιδιωτικά βοσκοτόπια, μια ρύθμιση που είχε θεσπιστεί το 2021 από τον Σπήλιο Λιβανό για να αναχαιτιστεί η έκρηξη των εικονικών δικαιούχων.

Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω με την πρόβλεψη της παραγράφου 20 του Άρθρου 6, η οποία ορίζει ότι αν δεν επαρκούν οι βοσκότοποι σε μια περιοχή, «πραγματοποιείται συμπληρωματική καταβολή στη συγκεκριμένη Περιφερειακή Ενότητα, λαμβάνοντας υπόψη το ευμενέστερο από τα τρία (3) παρακάτω στοιχεία: παραδόσεις γάλακτος, παραδόσεις κρέατος ή αγορά ζωοτροφών». Αυτό σημαίνει πως ένας ανύπαρκτος κτηνοτρόφος από την Κρήτη με ψευδή δήλωση, αρκεί να αγοράσει π.χ. καλαμπόκι ως ζωοτροφή για να δεσμεύσει βοσκοτόπια οπουδήποτε στην ηπειρωτική Ελλάδα και να συνεχίσει να εισπράττει επιδοτήσεις.

Πηγές με βαθιά γνώση του ΟΠΕΚΕΠΕ υποστηρίζουν ότι στις κατανομές που ακολούθησαν την έκδοση της ΚΥΑ, έχουν ήδη σημειωθεί φαινόμενα που οδήγησαν την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία στη διερεύνηση του οργανισμού. Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Γεωτεχνικών Δημοσίων Υπαλλήλων (ΠΟΓΕΔΥ) σε ανακοίνωσή της με τίτλο «Μεταρρύθμιση ή συγκάλυψη; Απαντήσεις τώρα ή ευρωπαϊκοί έλεγχοι αύριο», καλεί τον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης, Κωστή Χατζηδάκη, «να τοποθετηθεί άμεσα και να δηλώσει ξεκάθαρα» αν η κατανομή έγινε με ίσα κριτήρια για όλους. Προειδοποιούν μάλιστα ότι «Εάν ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και η ηγεσία της ΑΑΔΕ δεν τοποθετηθούν άμεσα και δημόσια, τότε η ΠΟΓΕΔΥ οφείλει να καλέσει την EPPO και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή» για πλήρη έλεγχο των καταγγελιών. Από την πλευρά του, ο υφυπουργός Χρήστος Κέλλας υπεραμύνθηκε της απόφασης, χαρακτηρίζοντάς την «θεσμικό κόφτη» και τονίζοντας ότι «έχει πάρει την έγκριση» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, υποστηρίζοντας πως δεν υφίσταται κανένα θέμα.