Η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να αναστείλει την εφαρμογή σημαντικού μέρους νέου πακέτου κυρώσεων κατά της Ρωσίας, η συμφωνία για αύξηση της προσφοράς ρωσικού ντίζελ στις διεθνείς αγορές και οι αναφορές για περιορισμούς στα δορυφορικά συστήματα Starlink και Starshield που χρησιμοποιούν οι ουκρανικές δυνάμεις βαθαίνουν το ρήγμα μεταξύ Ουάσιγκτον και Κιέβου. Απομονωμένος πια, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι στρέφεται στους δυτικούς συμμάχους και αναζητά ευρωπαϊκή στήριξη.

Η αντιπαράθεση δεν περιορίζεται στις δημόσιες δηλώσεις. Αγγίζει κρίσιμα ζητήματα της ουκρανικής άμυνας, από την πρόσβαση σε στρατιωτικές πληροφορίες έως την επιχειρησιακή αξιοποίηση μη επανδρωμένων αεροσκαφών, ενώ αναδεικνύει την ανάγκη του Κιέβου να διασφαλίσει εναλλακτικές πηγές στήριξης από τους Ευρωπαίους.

Το νομοθετικό πλαίσιο που προέβλεπε αυστηρότερη οικονομική πίεση στη Μόσχα — μέτρα κατά Ρώσων αξιωματούχων, χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και φορέων που συνδέονται με τις εξαγωγές ενέργειας, καθώς και δασμοί έως 100% σε χώρες που αγοράζουν μεγάλες ποσότητες ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου — αναστέλλεται τώρα με το επιχείρημα του «εθνικού συμφέροντος» των ΗΠΑ. Η κίνηση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην Ουκρανία και στο Κογκρέσο, με νομοθέτες να προειδοποούν ότι αποδυναμώνει την πίεση προς το Κρεμλίνο.

Ο Ζελένσκι εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του: η εφαρμογή των κυρώσεων θα μπορούσε να ασκήσει ουσιαστική πίεση στη Ρωσία και να συμβάλει στον τερματισμό του πολέμου. Η απόφαση αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα καθώς συμπίπτει με νέες ρωσικές επιθέσεις κατά ουκρανικών ενεργειακών εγκαταστάσεων. Για το Κίεβο, το ζήτημα είναι και στρατηγικό: η διατήρηση των κυρώσεων θεωρείται βασικό εργαλείο για τον περιορισμό των πόρων που διαθέτει η Μόσχα για τη συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Στο επίκεντρο βρίσκεται και η συμφωνία για την αύξηση της προσφοράς ρωσικού ντίζελ. Η αμερικανική πλευρά τη συνδέει με την ανάγκη περιορισμού των πιέσεων στις τιμές καυσίμων, σε περίοδο που η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή επιβαρύνει τις ενεργειακές αγορές — ζήτημα με εσωτερική πολιτική διάσταση ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών. Το Κίεβο αντιμετωπίζει τη συμφωνία με έντονη επιφύλαξη: η διευκόλυνση των ρωσικών ενεργειακών εξαγωγών μπορεί να ενισχύσει τα έσοδα της Μόσχας, την ώρα που οι επιθέσεις συνεχίζονται.

Η διαφωνία αφορά και τις επιθέσεις κατά ενεργειακών υποδομών. Ο Τραμπ έχει επικρίνει τα ουκρανικά πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια, συνδέοντάς τα με την πίεση στις τιμές. Ο Ζελένσκι επιμένει ότι η Ουκρανία δικαιούται να πλήττει εγκαταστάσεις που συμβάλλουν στη χρηματοδότηση της ρωσικής πολεμικής προσπάθειας. Αποκαλύπτεται η σύγκρουση δύο προτεραιοτήτων: της αμερικανικής προσπάθειας να περιοριστεί το ενεργειακό κόστος και της ουκρανικής επιδίωξης να στερηθεί η Ρωσία οικονομικούς πόρους.

Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα αφορά τη λειτουργία δορυφορικών συστημάτων επικοινωνίας. Σύμφωνα με δημοσιεύματα Reuters και Financial Times, η Ουκρανία αντιμετώπισε περιορισμούς στα στρατιωτικά συστήματα Starlink και Starshield, που επηρέασαν τη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών και τις δυνατότητες άμυνας. Ο Ζελένσκι υποστήριξε ότι οι περιορισμοί δημιούργησαν προβλήματα, εκφράζοντας αμφιβολίες για την εξήγηση «τεχνικών ζητημάτων». Ο Τραμπ αρνήθηκε ότι έδωσε εντολή για διακοπή ή εσκεμμένη επιβράδυνση. Το Starlink της SpaceX του Έλον Μασκ αποτελεί βασικό εργαλείο επικοινωνίας, ενώ το Starshield βρίσκεται υπό έλεγχο της αμερικανικής κυβέρνησης. Το Politico επισημαίνει ότι η Ουκρανία φοβάται περιορισμό πρόσβασης τόσο σε αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών όσο και στο Starlink, εφόσον η διαφωνία συνεχιστεί — αναδεικνύοντας εξάρτηση που δεν αντικαθίσταται εύκολα βραχυπρόθεσμα.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ευρωπαϊκή στήριξη αποκτά μεγαλύτερη σημασία. Στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στις Βρυξέλλες, ο Ζελένσκι άσκησε κριτική στις πρωτοβουλίες του Τραμπ για την ενέργεια και τη Ρωσία, ζητώντας πρόσθετη βοήθεια για την κάλυψη χρηματοδοτικών αναγκών, στρατιωτική υποστήριξη και προστασία ενεργειακών υποδομών ενόψει του χειμώνα. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με δύσκολο ερώτημα: κατά πόσο μπορούν να καλύψουν κενά στην αμερικανική υποστήριξη, ειδικά στα πεδία πληροφοριών, δορυφορικής τεχνολογίας και αεράμυνας. Οι δυνατότητες της Ευρώπης ενισχύθηκαν, αλλά δεν αποτελούν πλήρες υποκατάστατο. Η δημιουργία εναλλακτικών λύσεων απαιτεί χρόνο, επενδύσεις και συντονισμό.

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας δήλωσε σήμερα: «Δυστυχώς, η άρση των κυρώσεων θα συνεχιστεί. Νομίζω ότι η συμφωνία για το ντίζελ είναι μόνο το πρώτο βήμα. Νομίζω ότι αυτή είναι μόνο η αρχή και δεν τελειώνει με την αναστολή εφαρμογής αυτού του μέτρου που αφορά τον νόμο Λίντσεϊ (Γκράχαμ)».

Νωρίτερα είχε τονίσει: «Θεωρώ ότι το αμερικανικό σχέδιο δεν θα φέρει αποτέλεσμα. Εμείς βασιζόμαστε στο ότι θα ασκηθεί περισσότερη πίεση στον Πούτιν και όχι σε εμάς, κάτι διαφορετικό θα ήταν άδικο».

Για τις επερχόμενες συναντήσεις: «Σε ό,τι αφορά τις συναντήσεις μας με την αμερικανική πλευρά, όπως έχω είδη πει περιμένουμε να συναντηθούμε και είμαστε έτοιμοι να το κάνουμε. Στην Ουκρανία, στην Ευρώπη, όπου και όπως εκείνοι προτιμούν. Αν προτιμούν στις Ηνωμένες Πολιτείες, ας μας καλέσουν, εμείς είμαστε έτοιμοι να πάμε. Είμαστε έτοιμοι να διαπραγματευθούμε παντού και με κάθε σχήμα. Με τριμερείς, διμερείς, τετραμερείς, πενταμερείς συναντήσεις ή και ευρύτερες. Δεν έχει σημασία, αυτό που έχει σημασία είναι η ειρήνη. Την ερχόμενη εβδομάδα υπάρχει μια δυνατότητα: η αμερικανική πλευρά μας έστειλε μόλις ένα μήνυμα και μπορεί να συναντηθούμε μαζί τους».