Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιος κατέγραψε την επίσκεψή του στην Αθήνα με μια σειρά επικών αναρτήσεων, στις οποίες συνδύασε την εικόνα της Ακρόπολης και του Παρθενώνα με αποσπάσματα των δράσεών του. Στις φωτογραφίες και τα βίντεο που δημοσίευσε στο Instagram, ο Ρούμπιος δεν παρέλειψε να προσωποποιήσει τους «εχθρούς» της Δύσης, επιλέγοντας τον Φιντέλ Κάστρο, τον Νίκολας Μαδούρο και τον Ιωσήφ Στάλιν. Η επιλογή αυτή έγινε ειδικά για να τονίσει την αντίθεσή του σε καθεστωτικά καθεστώτα που αμφισβητούν τις αρχές της ελευθερίας.

Ο ΥΠΕΞ των ΗΠΑ έδειξε την εκτίμησή του για την Ελλάδα και τον Ελληνικό Πολιτισμό όχι μόνο μέσω της ιστορικής ομιλίας του στην Πνύκα, αλλά και μέσω των αναρτήσεών του με τις οποίες απευθύνθηκε στο σύνολο της Δύσης και του Δυτικού Πολιτισμού, για τον οποίο είπε ότι «αξίζει υπεράσπισης». Στην πρώτη ανάρτηση, ο Ρούμπιος μοιράστηκε πλάνα από τη συνάντησή του με τον Έλληνα ομόλογό του Γιώργο Γεραπετρίτη, καθώς και μέρος του αγιασμού στην αμερικανική πρεσβεία. Το βίντεο πλαισιώθηκε από τη συνοδεία της Ελληνικής Αστυνομίας και συγκεκριμένα της Ομάδας ΔΙΑΣ στην αυτοκινητοπομπή του, ενώ συμπεριλήφθηκαν και στιγμιότυπα από την ομιλία του στην Πνύκα.

Μια δεύτερη ανάρτηση, η οποία αποτελεί ουσιαστικά ένα σπικάζ της ομιλίας του στην Πνύκα, εμπλουτίστηκε με εμβληματικά στιγμιότυπα της Ακρόπολης, αλλά και με χαρακτηριστικά πλάνα από επιτυχίες της Δύσης, όπως η εξερεύνηση του Διαστήματος, η Ανακάλυψη της Αμερικής και η νίκη των Συμμάχων στον Β Παγκόσμιο Πόλεμο. Ωστόσο, στο ίδιο βίντεο ο Ρούμπιος μιλά για την παρακμή της Δύσης, δείχνοντας στιγμιότυπα από πορείες και επεισόδια σε διάφορα μέρη των ΗΠΑ και της Ευρώπης.

Μετά τις συναντήσεις του με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη, καθώς και την ολοκλήρωση του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ, ο Ρούμπιος έκανε τον απολογισμό της παρουσίας του στην Αθήνα, χαρακτηρίζοντας την Ελλάδα «πηγή έμπνευσης» και υπογραμμίζοντας ότι οι δύο χώρες θα συνεχίσουν να προωθούν την κοινή τους ασφάλεια, ισχύ και ευημερία. Σχετικά με τη συνάντηση με τον Μητσοτάκη, είπε ότι συζήτησαν «τρόπους με τους οποίους οι ΗΠΑ και η Ελλάδα μπορούν να ενισχύσουν την ενεργειακή συνεργασία, να διευρύνουν τη συνεργασία στον τομέα της άμυνας και της επιβολής του νόμου και να ενισχύσουν τη δίκαιη κατανομή των βαρών στο ΝΑΤΟ». Πρόσθεσε: «Πρώτα η Αμερική, ισχυρότερη με τους συμμάχους μας». Στο ίδιο του μήνυμα, έγραψε επίσης: «America First, stronger with our allies».

Στο Χ, ο Ρούμπιος τόνισε ότι η συνεργασία Ελλάδας – ΗΠΑ συνεχίζει να αποφέρει οφέλη και για τις δύο χώρες: «Στην Αθήνα, αντιμετωπίσαμε προκλήσεις και προωθήσαμε την κοινή μας ασφάλεια και ευημερία». Στην αγγλική εκδοσή του μηνύματος έγραψε: «In Athens, we addressed challenges and advanced our shared security and prosperity». Για τον 6ο Στρατηγικό Διάλογο, έγραψε ότι Ελλάδα και ΗΠΑ προώθησαν νέες συμφωνίες που εμβαθύνουν την αμυντική και στον τομέα της ασφάλειας συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών. Στο μήνυμά του ανέφερε: «Καθώς η Αμερική γιορτάζει 250 χρόνια ανεξαρτησίας, η Ελλάδα, η γενέτειρα της δημοκρατίας, παραμένει πηγή έμπνευσης. Μαζί, θα συνεχίσουμε να προωθούμε την κοινή μας ασφάλεια, ισχύ και ευημερία». Η αγγλική διατύπωση του μηνύματος ήταν: «Wrapping up my visit to Athens after the 6th U.S.-Greece Strategic Dialogue. We advanced new agreements that deepen the defense and security cooperation between our two nations. As America marks 250 years of independence, Greece, the birthplace of democracy, remains an inspiration. Together, we will continue to advance our mutual security, strength, and prosperity».

Η ομιλία του στην Πνύκα επανέλαβε ότι η Δύση βρίσκεται σε σταυροδρόμι και ότι οι αποφάσεις της επόμενης δεκαετίας θα καθορίσουν τον επόμενο αιώνα. Ο ίδιος έγραψε: «Την Τετάρτη, ταξίδεψα στην Πνύκα, έναν λόφο με θέα στους επιβλητικούς κίονες της Ακρόπολης στην Αθήνα. Εκεί, απηύθυνα ένα απλό μήνυμα: Η Δύση βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι. Οι αποφάσεις που θα λάβουμε την επόμενη δεκαετία θα καθορίσουν τον επόμενο αιώνα». Στην αγγλική εκδοχή του μηνύματος τόνισε: «On Wednesday, I traveled to the Pnyx, a hillside overlooking the towering columns of the Acropolis in Athens. There, I delivered a simple message: The West is at a crossroads. The decisions we make in the next decade will define the next century».

Η αμερικανική δέσμευση για το καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου και τα F-35 ήταν επίσης θέμα συζήτησης. Ανώτατη διπλωματική πηγή έστειλε σαφές μήνυμα ότι «οι ευαισθησίες τρίτων χωρών δεν συνιστούν δικαίωμα», απαντώντας στις δηλώσεις του Ρούμπιο για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, Great Sea Interconnector (GSI). Ο Ρούμπιος είχε σημειώσει ότι «τα έργα αυτά περιπλέκονται από τις ευαισθησίες που έχουν και άλλες χώρες της περιοχής». Η πηγή διευκρίνισε: «Η ευαισθησία δεν σημαίνει και δικαίωμα», τονίζοντας ότι οι αντιδράσεις τρίτων χωρών δεν μπορούν να παράγουν δικαιώματα ούτε να περιορίζουν δικαιώματα που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο.

Η στάση των ΗΠΑ απέναντι στο GSI εμφανίστηκε σαφής, με την αμερικανική πλευρά να επαναλαμβάνει τη δέσμευσή της στα έργα ενεργειακής διασυνδεσιμότητας. Ως προς την «ιδιωτική διπλωματία», η πηγή σημείωσε ότι ορισμένα ζητήματα δεν μπορούν να δημοσιοποιηθούν, καθώς αφορούν ευαίσθητες πληροφορίες και χειρισμούς εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας. Η επανεκκίνηση των εργασιών του GSI δεν εξαρτάται από την ελληνική κυβέρνηση· όταν υποβληθεί το σχετικό αίτημα από την αρμόδια εταιρεία, η Ελλάδα είναι έτοιμη να προχωρήσει στις προβλεπόμενες διαδικασίες και τις αναγκαίες αδειοδοτήσεις, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο.

Η αποτίμηση της επίσκεψης Ρούμπιο ήταν ιδιαιτέρα θετική. Η επίσκευση λειτούργησε σε δύο επίπεδα: επιβεβαίωσε το υψηλό επίπεδο των σχέσεων Ελλάδας-ΗΠΑ και ανέδειξε την κοινή κατανόηση σε μία σειρά κρίσιμων διεθνών ζητημάτων. Διαμορφώθηκε σταθερός δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ των δύο κυβερνήσεων, ιδιαιτέρως μεταξύ των υπουργείων Εξωτερικών, και αναπτύχθηκε προσωπική σχέση με τον Ρούμπιο βασισμένη σε αμοιβαίο σεβασμό και εκτίμηση. Ο Αμερικανός ΥΠΕΞ παρέμεινε δύο βράδια στην Ελλάδα, και οι συνομιλίες κινήθηκαν σε δύο βασικούς άξονες: τις διμερείς σχέσεις και τις διεθνείς εξελίξεις.

Στο δεύτερο σκέλος, συζητήθηκαν εκτενώς η ευρύτερη Μέση Ανατολή και η Βόρεια Αφρική, η Ουκρανία, η διεθνής ασφάλεια και η ελευθερία της ναυσιπλοής, καθώς και άλλες εστίες έντασης, όπως το Λίβανο, η Συρία, η Λιβύη, η Γάζα, η Δυτική Όχθη και το Ιράν. Ο Ρούμπιος διαθέτει βαθιά γνώση της Ανατολικής Μεσογείου, γεγονός που επέτρεψε τη συζήτηση να μην ξεκινήσει «από το μηδέν».

Το ενδεχόμενο επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 συζητήθηκε επίσης. Υπάρχει νομοθετικό πλαίσιο στις ΗΠΑ που εμποδίζει την πώληση των F-35 στην Τουρκία, λόγω του CAATSA και του ζητήματος των ρωσικών S-400. Η Τουρκία αποκλείστηκε από το πρόγραμμα το 2019, αφού πριν ήταν συμπαραγωγός χώρα. Από ελληνικής πλευράς τονίστηκε ότι η Αθήνα δεν μπορεί να καθορίσει τις αποφάσεις τρίτης χώρας ως προς τους αμυντικούς εξοπλισμούς, αλλά το τρέχον νομικό καθεστώς είναι δεδομένο. Η Ελλάδα προχωρά με τον δικό της μακροπρόθεσμο αμυντικό σχεδιασμό, με την αναβάθμιση των F-16 και την απόκτηση των F-35 να αποτελούν βασικά στοιχεία.

Στον τομέα της ενέργειας, υπάρχει κοινή κατανόηση για την ανάγκη διαφοροποίησης των ενεργειακών οδεύσεων. Η Ελλάδα στηρίζει έργα αγωγών και ενεργειακών διασυνδέσεων, με στόχο την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και ανεξαρτησίας. Μέσω αυτών των διασυνδέσεων, η Ελλάδα αναδεικνύεται σε ενεργειακό κόμβο για την Κεντρική και την Ανατολική Ευρώπη, ενώ υπάρχει δέσμευση για την περαιτέρω ενίσχυση της θέσης της στη Νοτιοανατολική Ευρώπα και την Ανατολική Μεσόγειο.

Το Κυπριακό αποτέλεσε επίσης μέρος της συζήτησης. Η ελληνική κυβέρνηση έχει καταβάλει σημαντική προσπάθεια ώστε το Κυπριακό να επανέλθει ως προτεραιότητα στην ατζέντα του ΟΗΕ. Βασικός στόχος παραμένει η επανεκκίνηση των ουσιαστικών συνομιλιών. Ιδιαιτέρη σημασία αποδίδεται στη διαδικασία επιλογής του επόμενου Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, με την προσδοκία ότι θα έχει το Κυπριακό μεταξύ των βασικών προτεραιοτήτων του. Απαιτούνται τουλάχιστον εννέα ψήφοι στο Συμβούλιο Ασφαλείας και μη ασκήσει βέτο από κανένα από τα πέντε μόνιμα μέλη. Οι άτυφες διαδικασίες δείχνουν δυνατότητες σύγκλισης γύρω από ορισμένες υποψηφιότητες.

Η ελευθερία της ναυσιπλοής και τα Στενά του Ορμούζ έλαβαν ιδιαιτέρη έμφαση. Η ελευθερία του εμπορίου και της ναυσιπλοής δεν αποτελεί ζήτημα μόνο για την Ελλάδα ή τις ΗΠΑ, αλλά ολόκληρης της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας. Τυχόν διατάραξη των θαλάσσιων οδών μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις στην ενεργειακή επάρκεια, τις προμήθειες και τις τιμές παγκοσμίως. Τα Στενά του Ορμούζ έχουν ιδιαιτέρη σημασία, καθώς ένας περιορισμός της ελεύθερης διέλευσης θα μπορούσε να δημιουργήσει προηγούμενο για άλλες περιοχές. Αν οι θαλάσσιες οδοί και τα διεθνή στενά, που διέπονται από το Δίκαιο της Θάλασσας, μετατραπούν σε πεδία ελέγχου, οι συνέπειες για τη διεθνή σταθερότητα θα ήταν εξαιρετικά σοβαρές. Για την Ελλάδα, το ζήτημα έχει μεγάλη σημασία λόγω του μεγέθους της ελληνικής εμπορικής ναυτιλίας και ως θέμα αρχής για την ελευθερία της ναυσιπλοής.

Τέλος, διευκρινίστηκε ότι δεν έχει υπάρξει αίτημα από τις ΗΠΑ για ελληνική συμμετοχή σε νέα αποστολή στην περιοχή. Η Ελλάδα έχει δηλώσει θετική προδιάθεση για συνδρομή, η οποία θα μπορούσε να περιλαμβάνει διάθεση υποδομών, υπό δύο προϊόντικές συνθήκες: ειρήνη και συναίνεση των ενδιαφερόμενων μερών, ώστε να διασφαλίζεται η ασφάλεια του ελληνικού προσωπικού.