Η Επιτροπή του Νόμπελ ανακοίνωσε στις 5 Οκτωβρίου 2026 ότι το βραβείο Φυσιολογίας ή Ιατρικής απονέμεται στον Καρλ Ντάισεροθ, στον Πέτερ Χέγκεμαν και στον Γκέοργκ Νάγκελ. Η αιτία της βράβευσής τους αφορά «για τις ανακαλύψεις τους σχετικά με τα φωτοενεργοποιούμενα ιοντικά κανάλια και την οπτογενετική».

Η οπτογενετική είναι μέθοδος που επιτρέπει να αποκαλυφθεί ο τρόπος με τον οποίο τα νευρικά κύτταρα διαμορφώνουν τις αναμνήσεις, τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές στο εσωτερικό του εγκεφάλου. Ο Περ Σβένινγκσον, πρόεδρος της Επιτροπής του Νόμπελ Ιατρικής, περιέγραψε τις δυνατότητές της ως πρωτοφανείς για «την χαρτογράφηση του εγκεφάλου, τέτοιες που άλλοτε δεν μπορούσαμε ούτε να φανταστούμε».

Η έρευνα των τριών επιστημόνων εστίασε στους μηχανισμούς που χρησιμοποιεί ο εγκέφαλος για να ενεργοποιεί ή να απενεργοποιεί τη δραστηριότητα μεμονωμένων νευρικών κυττάρων. Ο 54χρονος Καρλ Ντάισεροθ, ο 71χρονος Πέτερ Χέγκεμαν και ο 73χρονος Γκέοργκ Νάγκες έχουν πραγματοποιήσει έρευνα πάνω στα ιοντικά κανάλια που ελέγχονται από το φως και στην οπτογενετική. Εργάζονται σε πανεπιστήμια της Γερμανίας και των Ηνωμένων Πολιτικών.

Η Επιτροπή Νόμπελ, σε ανάρτησή της στην πλατφόρμα X, τόνισε ότι η μέθοδος «χρησιμοποιείται πλέον σε εργαστήρια σε όλο τον κόσμο για να αποκαλύψει τα μυστήρια του εγκεφάλου». Πρόκειται για μια προσέγγιση που μετατρέπει το φως σε εργαλείο επιλεκτικού ελέγχου της νευρικής δραστηριότητας.

Ο τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλος διαχειρίζεται τα συναισθήματα, τις συμπεριφορές και τις σωματικές λειτουργίες υπήρξε από πάντα μυστήριο. Μέσω του συνδυασμού γενετικής μηχανικής και οπτικού ελέγχου, ορισμένοι νευρώνες καθίστανται φωτοευαίσθητοι. Έτσι, οι ερευνητές κατάφεραν να δουν καθαρότερα πώς συγκεκριμένα κύτταρα συμμετέχουν στη λειτουργία του εγκεφάλου.

Η ιστορία ξεκίνησε όταν ο Πέτερ Χέγκεμαν και ο Γκέοργκ Νάγκελ ανακάλυψαν σε μία μονοκύτταρη άλγη, ή φύκι, μια πρωτεΐνη: την καναλοροδοψίνη. Ο Καρλ Ντάισεροθ, αμερικανός ψυχίατρος και νευρολόγος, μετέτρεψε στη συνέχεια αυτήν την πρωτεΐνη σε μια τεχνική που χρησιμοποιεί το φως για τον έλεγχο των κυττάρων.

Η προσέγγιση επιτρέπει στους ερευνητές να κατανοήσουν καλύτερα πώς ορισμένοι τύποι κυττάρων συμβάλλουν σε συμπεριφορές όπως η μάθηση, ο φόβος, η εξάρτηση και η κίνηση. Κάποια μέρα η κατανόηση αυτών των μηχανισμών θα μπορούσε να οδηγήσει σε θεραπείες για την αντιμετώπιση νευρολογικών και αισθητηριακών διαταραχών, όπως η νόσος του Πάρκινσον και η επιληψία.

Στην κλινική ιατρική, ερευνητές χρησιμοποιούν ήδη τη μέθοδο στην προσπάθεια αποκατάστασης της όρασης, για παράδειγμα σε ανθρώπους με οπτική ανεπάρκεια, αναφέρει η ανακοίνωση της Επιτροπής του Νόμπελ.

Το 2025, το Νόμπελ Ιατρικής είχε απονεμηθεί σε τρεις επιστήμονες για την έρευνά τους σχετικά με το ανοσοποιητικό σύστημα. Φέτος, η ανακοίνωση του Νόμπελ Ιατρικής σηματοδοτεί την έναρξη της εβδομάδας των Νόμπελ.

Η σειρά των ανακοινώσεων συνεχίζεται την Τρίτη με το Νόμπελ Φυσικής, την Τετάρτη με το Νόμπελ Χημείας, την Πέμπτη με το Νόμπελ Λογοτεχνίας και την Παρασκευή με το Νόμπελ Ειρήνης. Στις 12 Οκτωβρίου θα ανακοινωθεί το Νόμπελ Οικονομικών Επιστημών.

Το χρηματικό έπαθλο ανέρχεται φέτος σε 12 εκατομμύρια σουηδικές κορώνες, περίπου 1,2 εκατομμύρια δολάρια.