Το υπουργείο Οικονομικών προχωρά σε μια κίνηση-ματ για την πάταξη της φοροδιαφυγής στην αγορά των ακινήτων, εισάγοντας ένα νέο, ψηφιακό σύστημα προσδιορισμού των «εύλογων» μισθωμάτων. Με τη στενή διασταύρωση στοιχείων από το Κτηματολόγιο, το Ε9 και τις δηλωμένες μισθώσεις, η κυβέρνηση επιχειρεί να βάλει τάξη στα αδήλωτα εισοδήματα, όμως η νέα πραγματικότητα εγείρει ήδη θύελλα αντιδράσεων για την ακρίβεια και τη δικαιοσύνη των μέτρων.

Ο πυρήνας του σχεδιασμού προβλέπει ότι το ύψος του ενοικίου θα συνδέεται άμεσα με την αξία πώλησης του ακινήτου. Ένας ενιαίος συντελεστής απόδοσης, που θα κυμαίνεται μεταξύ 2% και 3,5%, θα αποτελεί το αντικειμενικό μέτρο σύγκρισης για τις φορολογικές αρχές. Ωστόσο, η αγορά προειδοποιεί: η μεθοδολογία αυτή παραβλέπει την «ψυχή» του ακινήτου, όπως την παλαιότητα, την ενεργειακή του κλάση ή την κατάσταση συντήρησης, στοιχεία που καθορίζουν τη ζήτηση στην πράξη.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα φέρνει στην επιφάνεια τις προκλήσεις του μέτρου: ένα διαμέρισμα 80 τ.μ. της δεκαετίας του ’70, χωρίς ανακαίνιση, σε μια ακριβή περιοχή. Το σύστημα ενδέχεται να «υποδείξει» ένα ενοίκιο πολύ υψηλότερο από αυτό που μπορεί να εισπράξει ο ιδιοκτήτης. Σε αυτή την περίπτωση, το βάρος της απόδειξης αντιστρέφεται και ο πολίτης καλείται να αποδείξει ότι δεν είναι φοροφυγάς.

Οι ανησυχίες εντείνονται καθώς το νέο Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ) θα βασίζεται σε βάσεις δεδομένων, όπως το Κτηματολόγιο, που ακόμη παρουσιάζουν λάθη στα τετραγωνικά και τις χρήσεις. Επιπλέον, οι έλεγχοι στην κατανάλωση ρεύματος και νερού κρύβουν παγίδες. Ένα κλειστό ακίνητο που ανακαινίζεται ή μια κατοικία ενός εργαζόμενου που απουσιάζει συχνά, μπορεί να μπει στο στόχαστρο ως ύποπτο για αδήλωτη μίσθωση λόγω χαμηλών καταναλώσεων.

Πέρα από τα τεχνικά, ο κοινωνικός αντίκτυπος είναι βαρύς. Ο κίνδυνος να μεταφερθεί η φορολογική επιβάρυνση στους ενοικιαστές είναι ορατός, δημιουργώντας νέες πιέσεις στις ήδη στα ύψη τιμές των ενοικίων. Τέλος, η ανάθεση των αλγορίθμων σε ιδιώτη εργολάβο χωρίς σαφές πλαίσιο διαφάνειας ενισχύει τον φόβο ότι το σύστημα ενδέχεται να λειτουργήσει τιμωρητικά, επηρεάζοντας την αγορά ακινήτων και την κοινωνική συνοχή.