Ένα μήνα αφότου ανακοινώθηκε ότι η προγραμματισμένη έκθεση αφιερωμένη στον σχεδιαστή Τζον Γκαλιάνο (John Galliano) στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης δεν θα πραγματοποιηθεί, κυκλοφόρησε η πρώτη του συλλογή για την εταιρεία γρήγορης μόδας Zara. Με την ονομασία Re{form}, η συλλογή, σύμφωνα με δελτίο τύπου, «είναι δημιουργία του σχεδιαστή Τζον Γκαλιάνο, χτισμένη πάνω στη μνήμη μας, φτιαγμένη για το παρόν».

Η κυκλοφορία της στα καταστήματα έρχεται μετά από τη διαμάχη που ξέσπασε σχετικά με τα σχέδια να τιμηθεί ο πρώην σχεδιαστής της Dior —ο οποίος κρίθηκε ένοχος για συμπεριφορά μίσους το 2011 μετά από μια σειρά ρατσιστικών και αντισημιτικών δηλώσεων— με μια έκθεση του έργου του στο Met και ένα αντίστοιχο γκαλά του Met —ένα γιγαντιαίο γεγονός της λαϊκής κουλτούρας που παρακολουθούν δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως μέσω του διαδικτύου. Η έκθεση ακυρώθηκε, αλλά αν είχε πραγματοποιηθεί, θα ήταν μόλις η τρίτη φορά που μια τέτοια τιμή απονέμεται σε έναν εν ζωή σχεδιαστή. Οι μόνοι άλλοι ήταν ο Yves Saint Laurent το 1983 και η Rei Kawakubo του οίκου Comme des Garçons το 2017.

Η αντίδραση στα σχέδια αυτά ήταν έντονη και ευρεία, με τους θαμώνες του Met, πολιτικούς της Νέας Υόρκης και εξέχοντες Εβραίους ηγέτες να εκφράζουν την αντίθεσή τους. Σε άρθρο της στη «New York Times», η βιογράφος του, Ντάνα Τόμας, χαρακτήρισε την ιδέα «φρικτή», αναφέροντας ότι «το να επιλέξει κανείς αυτή τη στιγμή για να εξυμνήσει το έργο μιας ζωής κάποιου που καταδικάστηκε για αντισημιτικές δηλώσεις… είναι εντελώς παράξενο», και επισημαίνοντας ότι «οι διαβόητες αντισημιτικές του εκφράσεις δεν ήταν μια παρέκκλιση». Σε άλλα τμήματα της βιομηχανίας της μόδας, και κυρίως στον κύκλο της Άννας Γουίντουρ, η υποστήριξη προς τον Γκαλιάνο ήταν εξίσου ένθερμη. Πολλοί υποστηρίζουν ότι έχει εξιλεωθεί επαρκώς για τα αδικήματά του. Άλλοι επισημαίνουν ότι έχουν περάσει 15 χρόνια από τότε που ο Γκαλιάνο, ο οποίος εκείνη την εποχή πάλευε με τον εθισμό, τα διέπραξε και ότι πρέπει να έρθει η ώρα της συγχώρεσης.

Ο Γκαλιάνο δήλωσε στην ανακοίνωσή του με την οποία αποσύρθηκε από την έκθεση: «Εξακολουθώ να αναλαμβάνω πλήρως την ευθύνη για τον πόνο που προκάλεσαν τα λόγια μου στο παρελθόν, ιδίως για τον πόνο που προκάλεσα στις εβραϊκές και ασιατικές κοινότητες, και εξακολουθώ να λυπάμαι βαθιά γι’ αυτό». Δεδομένης αυτής της τεταμένης ατμόσφαιρας και της ανανεωμένης προσοχής στο παρελθόν του Γκαλιάνo, γιατί τα Zara προχώρησαν με τα σχέδιά τους;

Για τα Zara, λέει η Ορσόλα ντε Κάστρο, σχεδιάστρια και συγγραφέας, αυτό είναι «το μεγαλύτερο επίτευγμα της καριέρας τους, της ζωής τους, της μάρκας τους». Ο κριτικός μόδας Φιλίπ Πουρχασέμι συμφωνεί: «Για τα Zara εξακολουθεί να είναι ένα τεράστιο επίτευγμα το γεγονός ότι κατάφεραν να φέρουν τον Γκαλιάνo στο πλευρό τους. Αυτό είναι πραγματικά, πραγματικά σημαντικό, γιατί αν το εξετάσουμε από μια ορθολογική σκοπιά, δεν έχει νόημα κάποιος σαν αυτόν να συνεργαστεί με μια τέτοια πλατφόρμα fast fashion». Πιο συγκεκριμένα, υπάρχουν και τα θέματα logistics. Η συλλογή, της οποίας τις φωτογραφίες τράβηξε ο καταξιωμένος φωτογράφος μόδας Στίβεν Μέιζελ, χρειάστηκε χρόνια – και πολλά χρήματα – για να δημιουργηθεί και, για ορισμένους, ακόμη και αμέσως μετά την ακύρωση της εκδήλωσης στο Met, το ενδεχόμενο τα Zara να ακολουθήσουν τον ίδιο δρόμο φαινόταν μη ρεαλιστικό.

Ο Γκαλιάνο εργάζεται εδώ και χρόνια σε άλλους τομείς της βιομηχανίας της μόδας. Αφού απολύθηκε από τον οίκο Dior το 2011, το 2013 επέστρεψε στην εργασία, πραγματοποιώντας μια σύντομη συνεργασία με τον σχεδιαστή της Νέας Υόρκης Oscar de la Renta. Από το 2014 και μετά, πέρασε μια δεκαετία ως καλλιτεχνικός διευθυντής τoυ Margiela, αποχωρώντας με μια τελευταία επίδειξη το 2024, η οποία χαιρετίστηκε ευρέως στον κλάδο ως θρυλική και ιστορική. Τα σχέδιά του συνέχισαν να εμφανίζονται ακόμη και στο κόκκινο χαλί του Met Gala: το 2024, η Κιμ Καρντάσιαν φόρεσε μια δημιουργία του Γκαλιάνο από αλυσιδωτό πλέγμα και κορσέ για να ανέβει τα σκαλιά.

Το σεβάσμιο Met και η μαζική μόδα είναι δύο εντελώς διαφορετικά πράγματα. Η εταιρία Zara, η οποία ανήκει στην Inditex, τον μεγαλύτερο λιανοπωλητή μόδας στον κόσμο, είναι μια μάρκα γρήγορης μόδας που έχει επικριθεί στο παρελθόν για ισχυρισμούς σχετικά με ανήθικη μεταχείριση των εργαζομένων. «Η Zara έχει κάνει πραγματικά καλή δουλειά στο να καθαρίσει την εικόνα της, και ο Γκαλιάνο αποτελεί επίσης μέρος αυτής της προσπάθειας», λέει ο Πουρχασέμι. Όσον αφορά την αντιμετώπιση του παρελθόντος του Γκαλιάνo, σύμφωνα με τον ειδικό και ιστορικό της μόδας Τόνι Γκλένβιλ: «Ο αντισημιτισμός του και τα προβλήματά του είναι κάτι για το οποίο, υποψιάζομαι, στις συζητήσεις απλώς σκέφτηκαν: "Αυτή είναι μόδα και θέλουμε το όνομά του σε κάποια ρούχα", απλώς μια επιχειρηματική συμφωνία. Η βιομηχανία της μόδας δεν φημίζεται εγγενώς για την ηθική της».

Η Zara ελπίζει ότι αυτό θα ενισχύσει την εικόνα της ως μάρκα με αξία στη μόδα. Η συλλογή, οι τιμές της οποίας κυμαίνονται από 23,50 έως 822 ευρώ, παρουσιάζεται ως ένας διάλογος μεταξύ του Γκαλιάνο και του αρχείου της Zara – εμπνευσμένη από ιστορικά ρούχα, θα παραχθεί εξ ολοκλήρου από νέα υλικά, αντί από προϋπάρχον απόθεμα. Η συλλογή θεωρείται επίσης ως μια προσπάθεια της Zara να αναδειχθεί ως η μάρκα της προσιτής πολυτέλειας. Στην εποχή των Shein, Temu, Primark και της μόδας των σούπερ μάρκετ, είναι, σύμφωνα με τον Πουρχασέμι, «ζωτικής σημασίας, από επιχειρηματική άποψη, για τη Zara να αποστασιοποιηθεί».

Ελπίζει επίσης να διαφοροποιηθεί από τη δική της μάρκα χαμηλών τιμών, τη Lefties, η οποία λανσαρίστηκε στο Λίβερπουλ τον περασμένο μήνα. Για τον Glenville, «όλα αυτά σημαίνουν ότι η Inditex αφήνει το κατώτατο εύρος τιμών στη Lefties για να κάνει τη δύσκολη δουλειά – και αναβαθμίζει τη Zara». Για τη Zara, η κίνηση αυτή έχει πιθανότατα να κάνει περισσότερο με τη φήμη παρά με τις πραγματικές πωλήσεις. «Είναι ένα απόλυτο δόλωμα για να μας προσελκύσει», λέει ο Γκλένβιλ, σημειώνοντας ότι πολλά ρούχα από αυτές τις συνεργασίες με σχεδιαστές δεν φτάνουν ποτέ στα ράφια των καταστημάτων.

Ο Γκαλιάνο είναι γνωστός για τα θεατρικά, παραμυθένια σχέδιά του, και όχι για ρούχα που είναι εκ φύσεως ευκολοφόρετα. Τα σχέδια εμπνέονται από χαρακτήρες της περιβόητης συλλογής αποφοίτησής του του 1984, με τίτλο «Les Incroyables»: «Οι Les Incroyables και οι Les Merveilleuses – οι δανδήδες και οι ντίβες της μεταεπαναστατικής Γαλλίας». Σε συνέντευξή του στην αμερικανική Vogue, ο Γκαλιάνο δήλωσε ότι «δεν είχε καμία πρόθεση να απλοποιήσει» τα σχέδιά του για μια πιο μαζική αγορά.

Ο Γκαλιάνο έχει υπογράψει διετές συμβόλαιο, οπότε τα ρίσκα είναι σχετικά μικρά. «Αν παρουσιάζει μερικές συλλογές το χρόνο σε μικρές ποσότητες, η εταιρεία αποκτά κύρος χωρίς υπερβολικό ρίσκο», λέει ο Γκλένβιλ. «Αν η επιτυχία είναι εκπληκτική, θα παρατείνουν το συμβόλαιό του».