Η Σελήνη βρίσκεται πλέον προ των πυλών μιας νέας μορφής «Πολέμου των Άστρων». Η ελπίδα είναι ότι η έκβαση της κούρσας για την κυριαρχία και την εκμετάλλευσή της οδηγήσει στην εξέλιξη της ανθρωπότητας και όχι σε μια καταστροφική σύγκρουση. Στο επίκεντρο βρίσκεται η ανάγκη για σταθερή ενέργεια, ικανή να στηρίξει μόνιμες εγκαταστάσεις στο φεγγάρι.

ΗΠΑ, Κίνα και Ρωσία έχουν εισέλθει σε έναν άγριο ανταγωνισμό με έπαθλο την κυριαρχία στη Σελήνη. Βασικό όπλο στη στρατηγική τους αποτελούν οι πυρηνικοί αντιδραστήρες, οι οποίοι θα παρέχουν την απαραίτητη ενέργεια για την εκμετάλλευση των σεληνιακών πόρων.

Η NASA, ανταποκρινόμενη στη «καυτή ανάσα» των ανταγωνιστών της, ζήτησε στα τέλη Αυγούστου από τις συνεργαζόμενες εταιρείες να επιταχύνουν τον σχεδιασμό ενός ανθεκτικού πυρηνικού αντιδραστήρα. Στόχος είναι να τεθεί σε λειτουργία στον νότιο πόλο του φεγγαριού έως τον Δεκέμβριο του 2030.

Το σύστημα Lunar Reactor 1 αναμένεται να παράγει 20 κιλοβάτ ενέργειας, ποσότητα επαρκή για να τροφοδοτήσει μια μόνιμη βάση για πέντε χρόνες χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση.

Από την άλλη πλευρά, η Ρωσία έχει ανακοινώσει τη δημιουργία του δικού της σεληνιακού αντιδραστήρα, με την ονμασία «Selena», ο οποίος προγραμματίζεται για το 2036. Η Μόσχα λειτουργεί στο πλαίσιο μιας στενής διαστημικής συμμαχίας με το Πεκίνο, αναλαμβάνοντας το ενεργειακό βάρος των κινεζικών εγκαταστάσεων.

Ο φόβος της Ουάσιγκτον είναι ότι μια καθυστέρηση θα μπορούσε να επιτρέψει στον ρωσοκινεζικό άξονα να δημιουργήσει μια de facto ζώνη αποκλεισμού στο φεγγάρι.

Η δημιουργία μόνιμων εγκαταστάσεων, η αναζήτηση παγωμένου νερού και η χρήση της Σελήνης ως εφαλτήριο για αποστολές στον Άρη, με ορίζοντα το 2028, απαιτούν τεράστια ποσά σταθερής ενέργειας.

Στα πρώτα στάδια, οι αποστολές μπορούν να βασίζονται σε ηλιακά πάνελ και συστήματα ραδιοϊσότοπων για τη φόρτιση των ρόβερ. Οι συνθήκες, όμως, απαιτούν πιο δραστικές λύσεις. Οι σεληνιακές νύχτες διαρκούν πάνω από δύο γήινες εβδομάδες, καθιστώντας την ηλιακή ενέργεια ανεπαρκή. Επιπλέον, τα συστήματα πρέπει να αντέξουν ακραίες θερμοκρασιακές διακυμάνσεις, από τους 54°C έως τους -203°C, κάνοντας την αδιάλειπτη πυρηνική ισχύ μονόδρομο.

Η επιλογή της Κίνας να αναθέσει το πυρηνικό σκέλος στη Ρωσία δεν είναι τυχαία. Η Μόσχα διαθέτει απαράμιλλη εμπειρία, έχοντας θέσει σε τροχιά πάνω από 30 πυρηνικούς αντιδραστήρες κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.

Ο Μιχαήλ Κοβάλτσουκ, πρόεδρος του Ινστιτούτου Κουρτσάτοφ, δήλωσε χαρακτηριστικά ότι η χώρα του «δεν έχει ουσιαστικά ανταγωνιστές» σε αυτόν τον τομέα.

Αντιθέτως, η NASA προσπαθεί να καλύψει ένα κενό δεκαετιών. Η τελευταία φορά που οι ΗΠΑ εκτόξευσαν αντιδραστήρα ήταν το 1965, με τον αντιδραστήρα να κλείνει λόγω βλάβης. Παρά τις επενδύσεις ύψους 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τότε, δεν έχει κατασκευαστεί νέο επιχειρησιακό σύστημα.

Η βιασύνη των υπερδυνάμεων εγείρει σοβαρές ανησυχίες στην επιστημονική κοινότητα. Η ιστορία της διαστημικής εξερεύνησης είναι γεμάτη από αποτυχημένες εκτοξεύσεις και συντριβές.

Ατυχήματα κατά την εκτόξευση: Αν και τα καύσιμα ταξιδεύουν «ανενεργά» για να μειωθεί η ραδιενέργεια, μια έκρηξη πυραύλου, ιδίως πάνω από τη θάλασσα, θα μπορούσε να προκαλέσει ανεξέλεγκτη πυρηνική αντίδραση.

Πτώση στη Γη: Το 1978, ο σοβιετικός δορυφόρος Kosmos 954 συνετρίβη στον Καναδά, διασκορπίζοντας ραδιενεργό υλικό σε τεράστια έκταση. Ένα παρόμοιο περιστατικό σήμερα θα μπορούσε να έχει καταστροφικές συνέπειες.

Ρύπανση της Σελήνης: Η απουσία ισχυρών κατασκευών συγκράτησης στη Σελήνη, λόγω κόστους και βάρους, σημαίνει ότι ένα ατύχημα θα μπορούσε να μολύνει τεράστιες εκτάσεις. Παράλληλα, καμία χώρα δεν έχει σχέδιο παροπλισμού. Το ραδιενεργό υλικό απλώς θα εγκαταλειφθεί στο φεγγάρι.

Ο Έντουιν Λάιμαν, της Union of Concerned Scientists, προειδοποιεί πως η ανάμειξη της πυρηνικής ενέργειας στη διαστημική κούρσα τής προσδίδει μια «δυνητικά πολύ πιο επικίνδυνη τροπή».

Η NASA επιθυμεί να χρησιμοποιήσει καύσιμο HALEU, δηλαδή ουράνιο χαμηλού εμπλουτισμού υψηλής περιεκτικότητας, αποφεύγοντας το ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού που χρησιμοποιείται στα πυρηνικά όπλα. Μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και το εμπάργκο του 2024, οι ΗΠΑ έχουν αποκλειστεί από τον κύριο προμηθευτή αυτού του καυσίμου, τη Ρωσία, ενώ η εγχώρια παραγωγή δεν επαρκεί.

Την ίδια στιγμή, η κούρσα δημιουργεί νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες. Εταιρείες όπως η Antares και η Space Nuclear Power Corporation διεκδικούν συμβόλαια από το Πεντάγωνο και τη NASA για την κατασκευή μικροαντιδραστήρων. Ωστόσο, κρίσιμα τεχνικά ερωτήματα, όπως η απαγωγή θερμότητας και η προστασία από την ακτινοβολία σε συνθήκες χαμηλής βαρύτητας, παραμένουν αναπάντητα.

Παρά τον σφοδρό γεωπολιτικό ανταγωνισμό, ειδικοί όπως η Κέιτι Χαφ από το Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν υπογραμμίζουν ότι η ουσιαστική πρόοδος θα έρθει μόνο μέσα από τη διεθνή συνεργασία, καθώς η διαστημική εξερεύνηση περνά πλέον στη φάση της μόνιμης κατοίκησης.