«Όποιος θέλει Τουρκικά, να τα επιλέξει. Όποιος θέλει δημόσιο σχολείο χωρίς Τουρκικά, να μπορεί να το επιλέξει», δηλώνει ο Ιρφάν Μεχμέτ Αλή, Ξανθιώτης Πομάκος και πρώην υποψήφιος βουλευτής με τους Ανεξάρτητους Έλληνες, θέτοντας το ζήτημα της εκπαιδευτικής επιλογής στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης. Η απαιτηση επεκτείνεται από τα ορεινά χωριά της Ξάνθης μέχρι τη Βουλή και τη Διάσκεψη για την Ανθρώπινη Διάσταση του ΟΑΣΕ στη Βαρσοβία, όπου ο εκπρόσωπος του Πολιτιστικού Συλλόγου Πομάκων Νομού Ξάνθης, Μπενιαμίν Κόντε, κατήγγειλε πιέσεις για επιβολή ενιαίας τουρκικής εθνικής ταυτότητας.

Ο Αλή υπογραμμίζειnets την διάκριση μεταξύ θρησκευτικής ιδιότητας και εθνικής ταυτότητας: «Η μητρική μας γλώσσα είναι τα Πομάκικα. Η πατρίδα μας είναι η Ελλάδα. Είμαστε Έλληνες Πομάκοι και μουσουλμάνοι στο θρήσκευμα. Το ότι είμαστε μουσουλμάνοι δεν σημαίνει ότι η μητρική μας γλώσσα είναι τα Τουρκικά ούτε ότι πρέπει να συνδέεται η θρησκεία μας με την τουρκική ταυτότητα». Πολλοί νέοι μαθητές, εξηγεί, φτάνουν στο Δημοτικό μιλώντας κυρίως πομακικά στο σπίτι και καλούνται να παρακολουθήσουν πρόγραμμα μειονοτικών σχολείων σε γλώσσα που τους είναι ξένη.

«Έχω κουραστεί να λέω το αυτονόητο. Στα Πομακοχώρια τα παιδιά μας χρειάζονται επιλογή», τονίζει ο Αλή, περιγράφοντας την καθημερινή δυσκολία των οικογενειών που βλέπουν τα παιδιά τους να απομακρύνονται από την ελληνική γλώσσα λόγω αποστάσεων και ειδικών συνθηκών. «Εγώ ως Πομάκος ξέρω τι πρέπει να κάνω για να μάθει το παιδί μου και αύριο το εγγόνι μου τη γλώσσα των παππούδων μας. Όμως με τις αποστάσεις και την ιδιαιτερότητα της περιοχής, πόσο μπορεί να αντέξει μια οικογένεια μόνη της να μάθει ελληνικά; Έξι μήνες; Έναν χρόνο; Και μετά;», διερωτάται. Δεν ζητά, διευκρινίζει, την αφαίρεση τουρκικών από τα μειονοτικά, αλλά την ύπαρξη εναλλακτικής διαδρομής: «Δεν ζητάμε να αφαιρεθεί κάτι από κανέναν. Ζητάμε επιλογή, σεβασμό και στήριξη της Πομακικής γλώσσας».

Το αίτημα μεταφέρθηκε στην κοινοβουλευτική διαδικασία από τον ανεξάρτητο βουλευτή Β΄ Θεσσαλονίκης Νικόλαο Παπαδόπουλο, με ερώτηση (πρωτόκολλο 8339/15-09-2026) προς την Υπουργό Παιδείας. Η ερώτηση επισημαίνει ότι η μουσουλμανική θρησκευτική ιδιότητα δεν ταυτίζεται με την τουρκική εθνική ταυτότητα, ενώ η τουρκική δεν αποτελεί μητρική γλώσσα των Πομάκων. Ζητείται η ίδρυση περισσότερων δημόσιων σχολικών μονάδων στη Θράκη, θεσμική προστασία της πομακικής γλώσσας και πολιτισμικής παράδοσης, καθώς και έρευνα για καταγγελίες πιέσεων εκτουρκισμού και προπαγάνδας από το τουρκικό προξενείο Κομοτηνής.

Στη Βαρσοβία, ο Μπενιαμίν Κόντε μίλησε στην ολομέλεια του ΟΑΣΕ, απαντάοντας στον παρευρισκόμενο Μουσταφά Τράμπα: «Δεν είναι ο Μουφτής μας». Αμφισβήτησε τη θεσμική νομιμοποίηση του Τράμπα από την ελληνική Πολιτεία, κατηγορώντας παρατυπίες σε ανεπίσημες διαδικασίες ανάδειξης θρησκευτικών εκπροσώπων και συμμετοχή ανηλίκων. Αναφέρθηκε και σε προσωπικό οικογενειακό βίωμα: ο παππούς του, σύμφωνα με το RodopiPress, είχε αποκλειστεί από το τέμενος επειδή ανέδειξε δημόσια τις πομακικές του ρίζες. Κατήγγειλε επίσης θρησκευτικά μαθήματα που χαρακτήρισε παράνομα και στα οποία, κατά τους ισχυρισμούς του, καλλιεργούνται φόβος και εξτρεμισμός.

Ο δημοσιογράφος Νίκος Αρβανίτης, μιλώντας στο Newsbomb, συνδέει τις παρεμβάσεις με κοινό παρονομαστή: τον σεβασμό στην ιδιαίτερη ταυτότητα και την ελευθερία επιλογών. «Οι παρεμβάσεις αυτές εκφράζουν μια συλλογική διεκδίκηση, χωρίς αυτό να προδικάζει ότι κάθε μέλος της κοινότητας συμμερίζεται κατ' ανάγκη τις ίδιες εκπαιδευτικές ή πολιτικές επιλογές», δηλώνει. Ερμηνεύει τη φράση «Δεν είναι ο Μουφτής μας» ως αμφισβήτηση ενιαίας εκπροσώπησης, χαρακτηρίζοντας σοβαρές τις καταγγελίες για εκφοβισμό και αποκλεισμό, ωστόσο θέτοντας σαφή όρια: «Η απόδοση συγκεκριμένων πρακτικών εκφοβισμού σε προξενική καθοδήγηση οφείλει να στηρίζεται σε στέρεη τεκμηρίωση, καθώς η γλωσσική επιλογή από μόνη της δεν αποτελεί απόδειξη ύπαρξης τέτοιων μηχανισμών».

Στόχος, όπως υπογραμμίζει ο Αρβανίτης, είναι οι Πομάκοι να συμμετέχουν ισότιμα στην ελληνική κοινωνία, να ασκούν ελεύθερα τα θρησκευτικά τους καθήκοντα και να διατηρούν την ταυτότητά τους «χωρίς φόβο, κηδεμονίες ή την ανάγκη να απολογούνται για τις επιλογές τους». Η αρμονική συνύπαρξη στη Θράκη, συμπεραίνει, προϋποθέτει αμοιβαίο σεβασμό, καθώς «η κοινή θρησκεία δεν ακυρώνει τις διαφορετικές γλωσσικές και πολιτισμικές καταβολές, ούτε το δικαίωμα στον προσωπικό αυτοπροσδιορισμό». Η επιδίωξη φοίτησης στα ελληνικά δημόσια σχολεία, προσθέτει, συνδέεται με ίσες ευκαιρίες στην ανώτατη εκπαίδευση, την εργασία και την κοινωνική ζωή, χωρίς να συνεπάγεται εγκατάλειψη της πομακικής ταυτότητας: «Η εκμάθηση της τουρκικής γλώσσας αποτελεί δικαίωμα επιλογής, αλλά σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να επιβάλλεται ως όρος θρησκευτικής ή κοινοτικής ένταξης».