Μια από τις πιο ριζωμένες πεποιθήσεις στον χώρο της προληπτικής ιατρικής τίθεται υπό αμφισβήτηση. Η ασπιρίνη, που για δεκαετίες θεωρούνταν μια προσιτή «ασπίδα» προστασίας, φαίνεται πως δεν προσφέρει τα αναμενόμενα οφέλη κατά του καρκίνου στα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Η μεγάλη μελέτη ASPREE, η οποία δημοσιεύτηκε στο διεθνούς φήμης περιοδικό JAMA, καταλήγει σε συμπεράσματα που ανατρέπουν τα όσα γνωρίζαμε για τη μακροχρόνια λήψη της από τους ηλικιωμένους.

Όπως επισημαίνουν η καθηγήτρια Θεραπευτικής, Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής του ΕΚΠΑ, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, και η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου, το φάρμακο αυτό κουβαλά μια βαριά κληρονομιά. Συνοψίζοντας τα ευρήματα, αναφέρουν: «για δεκαετίες, η ασπιρίνη θεωρούνταν ένα “θαυματουργό” φάρμακο: φθηνή, εύκολα προσβάσιμη και με πιθανές προστατευτικές ιδιότητες όχι μόνο για την καρδιά αλλά και για τον καρκίνο. Παλαιότερες μελέτες, κυρίως σε άτομα μέσης ηλικίας, είχαν δείξει ότι η μακροχρόνια λήψη χαμηλής δόσης ασπιρίνης θα μπορούσε να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου, ιδιαίτερα του καρκίνου του παχέος εντέρου, ύστερα από 10 ή περισσότερα χρόνια χρήσης. Ωστόσο, τι ισχύει για τους ηλικιωμένους;»

Η απάντηση ήρθε μέσα από μια γιγαντιαία έρευνα που ξεκίνησε το 2010. Στη μελέτη ASPREE συμμετείχαν περισσότεροι από 19.000 υγιείς ηλικιωμένοι από την Αυστραλία και τις ΗΠΑ, ηλικίας άνω των 70 ετών (ή 65 για συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες), οι οποίοι δεν παρουσίαζαν ιστορικό καρδιαγγειακών παθήσεων ή άνοιας. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες: η μία λάμβανε καθημερινά 100 mg ασπιρίνης και η άλλη ένα εικονικό φάρμακο. Η παρακολούθηση διήρκεσε κατά μέσο όρο 4,7 χρόνια, με πολλούς να συνεχίζουν να προσφέρουν δεδομένα για αρκετά ακόμη έτη.

Τα αποτελέσματα ήταν αποκαλυπτικά: η καθημερινή δόση ασπιρίνης δεν μείωσε τον συνολικό κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου. Παρά τις προσδοκίες, δεν υπήρξε καμία προστατευτική δράση, ούτε καν για τον καρκίνο του παχέος εντέρου, που παραδοσιακά συνδεόταν με τα οφέλη της ασπιρίνης. Αντιθέτως, η έρευνα κατέγραψε πάνω από 3.400 νέα περιστατικά καρκίνου και 1.100 θανάτους, αναδεικνύοντας μια ανησυχητική σύνδεση: όσοι λάμβαναν το φάρμακο είχαν ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο θανάτου από τη νόσο κατά τη διάρκεια της μελέτης.

Ευτυχώς, τα δεδομένα δείχνουν ότι αυτός ο κίνδυνος δεν έχει «κληρονομική» δράση, καθώς μετά τη διακοπή της αγωγής, η πιθανότητα θανάτου από καρκίνο επανήλθε σε φυσιολογικά επίπεδα. Το τελικό μήνυμα των ειδικών είναι σαφές: «για άτομα μεγαλύτερης ηλικίας που είναι κατά τα άλλα υγιή, η έναρξη μακροχρόνιας λήψης ασπιρίνης δεν συνιστάται ως στρατηγική πρόληψης του καρκίνου. Τα πιθανά οφέλη που έχουν παρατηρηθεί σε νεότερες ηλικιακές ομάδες δεν φαίνεται να ισχύουν στους ηλικιωμένους, ενώ υπάρχει και η πιθανότητα αυξημένων κινδύνων. Φυσικά, η ασπιρίνη εξακολουθεί να έχει σημαντικό ρόλο σε συγκεκριμένες ιατρικές καταστάσεις, όπως η δευτερογενής πρόληψη καρδιαγγειακών επεισοδίων, πάντα όμως υπό ιατρική καθοδήγηση».