Η δυνατότητα επιβράδυνσης της νόσου Αλτσχάιμερ μέσω νέων θεραπειών γίνεται πλέον πραγματικότητα και στην Ελλάδα. Τουλάχιστον 35 ασθενείς έχουν λάβει τον τελευταίο χρόνο το donanemab, μονοκλωνικό αντίσωμα που στοχεύει το βήτα αμυλοειδές, την πρωτεΐνη που συσσωρεύεται στον εγκέφαλο και χαρακτηρίζει τη νόσο. Τα κλινικά δεδομένα δείχνουν επιβράδυνση της γνωστικής και λειτουργικής επιδείνωσης έως 35% σε 18 μήνες.

«Δεν πρόκειται για πανάκεια ούτε για οριστική θεραπεία, αλλά για μια πολλά υποσχόμενη θεραπευτική προσέγγιση», δηλώνει η Παρασκευή Σακκά, νευρολόγος-ψυχίατρος και πρόεδρος της Εταιρείας Alzheimer Αθηνών. «Αξίζει να εξετάζεται η χορήγησή της σε ασθενείς που πληρούν τα κριτήρια και αποδέχονται τους κινδύνους μετά από πλήρη ενημέρωση».

Το φάρμακο κυκλοφορεί στην Ευρώπη και έχει άδεια από τον ΕΟΦ. Χορηγείται μέσω Συστήματος Ηλεκτρονικής Προέγκρισης (ΣΗΠ) στα νοσοκομεία Αττικόν, Ευαγγελισμός, Τζάνειο, Πανεπιστημιακό Πατρών, Πανεπιστημιακό Λάρισας, Γεννηματάς και Υγεία. Οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να απευθυνθούν σε εξειδικευμένα ιατρεία μνήμης — λειτουργούν 37 δημόσια και 3 ιδιωτικά σε όλη τη χώρα — ή στον θεράποντα νευρολόγο.

Τα κριτήρια χορήγησης είναι αυστηρά: πρώιμα στάδια Αλτσχάιμερ, απουσία σοβαρής συστηματικής νόσου (προχωρημένος καρκίνος, βαριά καρδιοπάθεια, σοβαρά ρευματολογικά νοσήματα), κανένα ιστορικό σοβαρών εγκεφαλικών επεισοδίων ή αιμορραγιών, καμία αντιπηκτική αγωγή. Απαραίτητη η δυνατότητα τακτικής παρακολούθησης με μαγνητικές τομογραφίες. Η ηλικία από μόνη της δεν αποκλείει — οι 35 Έλληνες ασθενείς dao 55 έως 88 ετών.

Η θεραπεία απαιτεί ενδοφλεβική χορήγηση μία φορά τον μήνα (3-4 ώρες ημερήσια νοσηλεία). Οι παρενέργειες περιλαμβάνουν εγκεφαλικό οίδημα ή αιμορραγικές αλλοιώσεις έως 20% των περιπτώσεων, ωστόσο οι σοβαρές ή συμπτωματικές δεν ξεπερνούν το 6%. Η διακοπή λόγο παρενεργειών αφορά περίπου 1,5%.

«Η νόσος Alzheimer είναι καταστροφική, κρατάει μέσο όρο 11-12 χρόνια και καταλήγει σε πλήρη απώλεια αυτονομίας», υπογραμμίζει η κ. Σακκά. «Τα νέα φάρμακα μπορούν να δώσουν χρόνο ποιότητας ζωής». Μακροχρόνιες μελέτες δείχνουν διατήρηση οφέλους έως 4 χρόνια.

Παράλληλα, ενισχύεται το δίκτυο φροντίδας: 33 Κέντρα Ημέρας λειτουργούν ήδη (7 με κινητές μονάδες), ενώ 19 νέα Κέντρα Ολοκληρωμένης Ημερήσιας Φροντίδας αναμένεται να ξεκινήσουν λειτουργία τους τους επόμενους μήνες. Πληροφορίες στη γραμμή 1102 και στην ιστοσελίδα της Εταιρείας Alzheimer.

Η πρόληψη ξεκινάει από τη μέση ηλικία: αερόβια άσκηση, νοητική κινητοποίηση, υγιεινή διατροφή, έλεγχος πίεσης-σακχάρου-χοληστερόλης, αποφυγή καπνίσματος, προστασία από κρανιοεγκεφαλικούς τραυματισμούς και κοινωνική συμμετοχή. Το βήτα αμυλοειδές μπορεί να εναποτίθεται έως 20 χρόνια πριν τα πρώτα συμπτώματα.