Η μέγγενη της ακρίβειας πιέζει ασφυκτικά το διαθέσιμο εισόδημα – Στα ύψη παραμένουν οι τιμές των τροφίμων

Ακρίβεια στα σούπερ μάρκετ: Ρεκόρ τζίρου, αλλά άδειες τσέπες!

Οικονομία
Δημοσιεύθηκε  · 4 λεπτά ανάγνωση

Η ελληνική αγορά σούπερ μάρκετ έκλεισε το 2025 με ρεκόρ τζίρου που ξεπέρασε τα 16 δισ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση +7,1% σε σχέση με το 2024. Το ανησυχητικό στοιχείο, σύμφωνα με τους αναλυτές, είναι ότι η αύξηση αυτή δεν προέρχεται κυρίως από το ότι αγοράζουμε περισσότερα προϊόντα, αλλά από το ότι πληρώνουμε ακριβότερα τα ίδια προϊόντα. Ουσιαστικά, γεμίζουμε λιγότερο το καλάθι μας, πληρώνοντας περισσότερα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και ερευνών αγοράς, όπως του ΙΕΛΚΑ και της NielsenIQ, για τον Δεκέμβριο του 2025 και τον Ιανουάριο του 2026, ο γενικός πληθωρισμός κυμαίνεται κοντά στο 2,6%, ωστόσο, ο πληθωρισμός στα τρόφιμα παραμένει πιο επίμονος, δημιουργώντας ασφυξία στα νοικοκυριά.

Οι μεγαλύτερες αυξήσεις καταγράφονται σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων, επιβαρύνοντας περισσότερο τον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Στον αντίποδα, υπάρχουν κατηγορίες που δείχνουν μειώσεις, όπως τα απορρυπαντικά (-4,1%) και τα γαλακτοκομικά (-2,1%), ως αποτέλεσμα της ομαλοποίησης του κόστους ενέργειας και των πρώτων υλών διεθνώς. Αυτό δίνει μια μικρή ανάσα στους καταναλωτές.

Το ελαιόλαδο παραμένει ο «μεγάλος ασθενής» του οικογενειακού προϋπολογισμού. Παρά τις προσδοκίες για αποκλιμάκωση, οι τιμές στο ράφι αργούν να ακολουθήσουν την πτωτική τάση των τιμών παραγωγού, δημιουργώντας ερωτηματικά για τους καταναλωτές.

Τιμή παραγωγού: Στις αρχές του 2026, οι τιμές παραγωγού στην Ισπανία (που καθορίζει τις διεθνείς τιμές) έπεσαν κοντά στα 4,20€/κιλό, ενώ στην Ελλάδα για το έξτρα παρθένο κινούνται στην περιοχή των 4,50€ – 5,00€.

Τιμή ραφιού: Στα ελληνικά σούπερ μάρκετ, η τιμή δεν έχει αποκλιμακωθεί αντίστοιχα, με το λίτρο να παραμένει συχνά πάνω από τα 9-10€ για τα επώνυμα έξτρα παρθένα ελαιόλαδα, αν και έχουν αρχίσει να εμφανίζονται περισσότερες προσφορές σε σχέση με το 2024. Η εκτίμηση είναι πως θα δούμε αισθητές μειώσεις στο ράφι προς το τέλος του α’ εξαμήνου του 2026. Οι καταναλωτές ελπίζουν σε άμεση αποκλιμάκωση των τιμών.

Mια σημαντική αλλαγή που βιώνουν οι καταναλωτές από τα τέλη του 2025 είναι η αλλαγή στρατηγικής της κυβέρνησης.

Το περίφημο «καλάθι του νοικοκυριού» ουσιαστικά ολοκλήρωσε τον κύκλο του (η επίσημη ισχύς του ως υποχρεωτικό μέτρο άρχισε να φθίνει από τον Νοέμβριο του 2025). Η κυβέρνηση έκρινε ότι το μέτρο αυτό ήταν έκτακτο και όχι μόνιμο, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή στην αντιμετώπιση της ακρίβειας.

Πλέον, η έμφαση έχει δοθεί στην πρωτοβουλία «μόνιμη μείωση τιμής», όπου τα σούπερ μάρκετ και οι προμηθευτές δεσμεύονται για μειώσεις (συνήθως 5%) σε περίπου 2.000 κωδικούς προϊόντων, προσπαθώντας να δώσουν μια μόνιμη λύση στο πρόβλημα της ακρίβειας.

Για το 2026, το υπουργείο Ανάπτυξης μοιάζει να εγκαταλείπει τα αυστηρά αγορανομικά μέτρα (πλαφόν) και να στρέφεται στην ενίσχυση του εισοδήματος (αυξήσεις μισθών, μειώσεις φόρων) ως «αντίδοτο» στην ακρίβεια, θεωρώντας ότι οι τιμές δύσκολα θα επιστρέψουν στα επίπεδα του 2021.

Ο Έλληνας καταναλωτής έχει αλλάξει ριζικά συμπεριφορά, προσαρμοζόμενος στις νέες συνθήκες. Σύμφωνα με έρευνες του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και του ΙΕΛΚΑ:

Στροφή στην ιδιωτική ετικέτα (pl): Τα προϊόντα «μάρκας σούπερ μάρκετ» κατέχουν πλέον ιστορικό υψηλό μερίδιο αγοράς, καθώς οι καταναλωτές αναζητούν οικονομικότερες λύσεις.

Κυνήγι προσφορών: 1 στους 2 καταναλωτές δηλώνει ότι ψωνίζει αποκλειστικά με βάση τις φυλλάδια προσφορών, επιβεβαιώνοντας την ανάγκη για οικονομία.

Μείωση ποσοτήτων: Παρατηρείται μείωση στον όγκο αγορών ανά επίσκεψη. Ο κόσμος αγοράζει ακριβώς ό,τι χρειάζεται, αποφεύγοντας το «στοκάρισμα» που βλέπαμε παλαιότερα, υιοθετώντας μια πιο συνειδητοποιημένη καταναλωτική συμπεριφορά.

Η ακρίβεια στα ελληνικά σούπερ μάρκετ έχει μετατραπεί από «καταιγίδα» σε «κλιματική αλλαγή»: ήρθε για να μείνει. Αν και ο ρυθμός των αυξήσεων έχει πέσει (αποπληθωρισμός), οι τιμές έχουν σταθεροποιηθεί σε ένα νέο, υψηλότερο επίπεδο, δημιουργώντας μια νέα πραγματικότητα για τους καταναλωτές.

Για το υπόλοιπο του 2026, αναμένεται μια σταθεροποίηση στις τιμές των τροφίμων, με μικρές μειώσεις σε βασικά αγαθά (λάδι, γαλακτοκομικά), αλλά οι τιμές σε υπηρεσίες και προϊόντα που επηρεάζονται από την κλιματική κρίση (π.χ. κακάο, καφές) ενδέχεται να συνεχίσουν την ανοδική τους πορεία, προσθέτοντας νέες προκλήσεις στον οικογενειακό προϋπολογισμό.